90 დღის შემდეგ, ირანში მოსახლეობას ინტერნეტზე წვდომა ნაწილობრივ აღუდგა

თითქმის სამთვიანი სრული შეზღუდვის შემდეგ, ირანში ინტერნეტზე წვდომის აღდგენა დაიწყო. ამის შესახებ ქვეყნის პირველმა ვიცე-პრეზიდენტმა განაცხადა.

"გადაიდგა პირველი ნაბიჯი კიბერსივრცეში თავისუფალი და რეგულირებული წვდომისკენ", - დაწერა მოჰამედ რეზა არეფმა გასულ კვირას სოციალურ ქსელში.

ინტერნეტის მონიტორინგის ჯგუფებმა Netblocks-მა და Kentik-მა საათისთვის კავშირის "ნაწილობრივი" აღდგენა დაადასტურეს, თუმცა ამ უკანასკნელმა გააფრთხილა, რომ ქსელების უმეტესობა კვლავ გათიშული რჩება.

ირანის მთავრობამ ინტერნეტი 28 თებერვალს, აშშ-ისა და ისრაელის თავდასხმების დაწყების შემდეგ გათიშა. ოფიციალური პირების განცხადებით, ამის მიზანი მეთვალყურეობის, ჯაშუშობისა და კიბერთავდასხმების პრევენცია იყო. ეს მსოფლიო ისტორიაში ინტერნეტის ეროვნულ დონეზე გათიშვის ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი შემთხვევაა.

Netblocks-ში აცხადებენ, რომ ჯერჯერობით გაურკვეველია, იქნება თუ არა ინტერნეტის აღდგენა მდგრადი. როგორც ორგანიზაციაში BBC-ს განუცხადეს, ეს ემთხვევა წინა გათიშვების გაუქმებისას დაფიქსირებულ ტენდენციას, როდესაც აღდგენის პროცესს შესაძლოა საათები დასჭირდეს.

"წვდომა საწყის მდგომარეობას უნივერსალურად არ დაბრუნებია და რეგიონების მიხედვით განსხვავდება", - განაცხადა სამშაბათს გლობალური ინტერნეტ-ტრეკერის კვლევების დირექტორმა ისიკ მატერმა.

მან დასძინა, რომ იანვართან (როდესაც რეჟიმმა ანტისამთავრობო აქციების სასტიკი დარბევისას მსგავსი ბლოკადა დააწესა) შედარებით, "გაცილებით ინტენსიური ფილტრაციის" ნიშნები იკვეთება, რაც მოიცავს დამატებით შეზღუდვებს ისეთ შეტყობინებების აპლიკაციებზე (მესენჯერებზე), როგორიც WhatsApp-ია.

"ეს ნიშნავს, რომ ამ ეტაპზე ოჯახებს საყვარელ ადამიანებთან დაკავშირება შესაძლოა კვლავ გაუჭირდეთ. ისტორიულად, ყოველ ჯერზე, როდესაც ირანში გათიშვის შემდეგ ინტერნეტი აღდგა, მას თან უფრო მძიმე შეზღუდვები და მკაცრი კონტროლი ახლდა", - თქვა მან.

როდესაც აშშ-ისა და ისრაელის თავდასხმები დაიწყო და ინტერნეტი გაითიშა, ირანს გარე სამყაროსთან სრული წვდომა იანვრის ბლოკადის შემდეგ სულ რაღაც ერთი თვის განმავლობაში ჰქონდა.

ზოგიერთი ირანელი შეზღუდვებისთვის გვერდის ავლას ძვირად ღირებული ვირტუალური კერძო ქსელებით (VPN) და ქვეყანაში თანამგზავრული ტექნოლოგიების კონტრაბანდული გზით შეტანით ცდილობდა.

8 აპრილს ზავზე შეთანხმების შემდეგ, ირანის მთავრობამ ე.წ. "internet pro" სქემა აამოქმედა - ეს იყო პრემიუმ დონე ბიზნესებისა და პროფესიონალებისთვის, რომელიც საფასურის სანაცვლოდ და პირადობის დადასტურების პირობით, მათ უფრო მაღალი ხარისხის წვდომას სთავაზობდა. მართალია, ზოგიერთმა ოფიციალურმა პირმა განაცხადა, რომ ეს სქემა ოფიციალური პოლიტიკის ნაწილი არ იყო და დროებით ხასიათს ატარებდა, თუმცა მან საზოგადოების მწვავე რეაქცია და კრიტიკა გამოიწვია.

ქსელის აღდგენა დაემთხვა ირანის მიერ ამ კვირის დასაწყისში აშშ-ის ახალი დარტყმების დაგმობას, რაც თეირანმა ზავის "უხეშ დარღვევად" შეაფასა. თავის მხრივ, აშშ-მა განაცხადა, რომ ორშაბათს სამხრეთ ირანში მათ სამიზნეს, "თავდაცვითი დარტყმების" ფარგლებში, ირანული სარაკეტო ობიექტები და ნაღმების განთავსების მცდელობაში შემჩნეული ნავები წარმოადგენდა.