რა სტრატეგიით შემოდის "არქის" პარტნიორი BI Group საქართველოში? | ინტერვიუ BI Development International-ის CEO-სთან
BM.GE|bm.ge
„BI Group მხოლოდ სახლებს არ აშენებს, ჩვენ ცხოვრების სტილს ვქმნით“ – ამ კონცეფციით და ქართულ დეველოპერულ კომპანია „არქისთან“ პარტნიორობით, ცენტრალური აზიის უმსხვილესი კომპანია BI Group-ი საქართველოს უძრავი ქონების ბაზარზე შემოდის.
145,000 ბინა, 9 მლნ კვ.მ. კომერციული და საცხოვრებელი უძრავი ქონება, ათეულობით ინოვაციური სკოლა და მსხვილი ინფრასტრუქტურული პროექტი, მათ შორის ეროვნული მაგისტრალები, ხიდები, სამრეწველო საწარმოები და ენერგეტიკული ობიექტები; BI Group-ის პროექტებში გაერთიანებული 600 000 მობინადრე და კომპანიის მიერ შექმნილი 8000 სამუშაო ადგილი - ასეთია ყაზახური დეველოპერული კომპანიის პორტფოლიო, რომელიც ყაზახეთში, უზბეკეთში, აზერბაიჯანში, აშშ-ში, არაბთა გაერთიანებულ საამიროებსა და აღმოსავლეთ ევროპაში ბიზნესის განვითარების შემდეგ ინვესტირებას საქართველოში იწყებს.
რით მიიზიდა საქართველომ ყაზახური ჯგუფი? რატომ შეაჩერა BI Group-მა არჩევანი „არქისთან“ პარტნიორობაზე? რას აქცევენ სამშენებლო პროექტების განხორციელებისას ყურადღებას? როგორია კომპანიის განვითარების სტრატეგია - ამ და სხვა კითხვებზე პასუხი BMG tv-ის გენერალურმა პროდიუსერმა გიორგი ისაკაძემ, ასტანაში ვიზიტისას, BI Group-ის სათავო ოფისში, BI Development International-ის აღმასრულებელი დირექტორისგან ამანგელდი ომაროვისგან მოისმინა.
კომპანიის საერთაშორისო მიმართულების ხელმძღვანელი საუბრისას აქცენტს „არქის“ მიდგომებზე ამახვილებს. ის ამბობს, რომ მათი და ახალი პარტნიორების ბიზნესმიდგომები და ხედვები თანხვედრაშია. ვრცელ ინტერვიუში ამანგელდი ომაროვი საქართველოს საინვესტიციო მიმზიდველობაზეც საუბრობს და ისეთ მსხვილ დეველოპერულ პროექტებს ასახელებს, როგორებიცაა ბოლო დროს დაანონსებული Eagle Hills და Trump Tower.
ინტერვიუ BI Development International-ის აღმასრულებელ დირექტორთან ამანგელდი ომაროვთან:
- ჩვენი საუბარი მინდა დავიწყო კითხვით, რომელიც ქართველ აუდიტორიას, მათ, ვინც BI Group-ს არ იცნობს, კომპანიას გააცნობს. რა შეგვიძლია ვთქვათ კომპანიის შესახებ, რომელსაც თქვენ ხელმძღვანელობთ და რომლის აქციონერიც ხართ?
- BI Group არის კომპანია, რომელიც, როგორც ჩვენს პრეზენტაციებში ვამბობთ ხოლმე, მხოლოდ სახლებს არ აშენებს. ჩვენ ვაშენებთ ქალაქს, ჩვენ ვქმნით ცხოვრების სტილს — ინგლისურად რომ ვთქვათ, lifestyle-ს. რატომ? იმიტომ, რომ დრო, როდესაც სამშენებლო კომპანიები მხოლოდ საცხოვრებელ კორპუსებს აშენებდნენ, წარსულს ჩაბარდა. ჩვენი კლიენტებიც, ამ სიტყვის კარგი გაგებით, უფრო პრეტენზიულები და მომთხოვნები გახდნენ. ეს ჩვენც გვზრდის და გვთხოვს, თანხვედრაში ვიყოთ ამ მოთხოვნებთან და ზოგჯერ წინაც გავუსწროთ მათ.
- თქვენ ადასტურებთ, რომ მომხმარებლების გემოვნება ბოლო წლებში ყველგან იცვლება, მათ შორის აქაც..
- სინამდვილეში, ეს ძალიან კარგია - მათი გემოვნება უკეთესობისკენ იცვლება. მომთხოვნი კლიენტების წყალობით იცვლებიან არა მხოლოდ სამშენებლო კომპანიები, არამედ იცვლებიან დეველოპერები და იცვლება ქალაქის იერსახეც. საერთო ჯამში, კლიენტებიც და კონკურენციაც ბიზნესისთვის ყოველთვის კარგია - ეს ზრდის წინაპირობაა.
- გეთანხმებით. ამ კონტექსტში მაინტერესებს, როგორ დაიწყო თქვენი ბიზნესპარტნიორობა საქართველოში ნომერ პირველ დეველოპერულ კომპანია „არქისთან“?
- რამდენიმე წლის წინ, შესაძლოა 10 წელზე მეტიც გავიდა, გადავწყვიტეთ, რომ საერთაშორისო კომპანია უნდა გავმხდარიყავით. გასაგებია, რომ არც ბიზნესი და არც მსოფლიოში მიმდინარე პროცესები ყოველთვის გეგმის მიხედვით არ ვითარდება. არის ეკონომიკური აღმასვლისა და დაღმასვლის პერიოდები, გამოვიარეთ კორონავირუსი, 2022 წლის იანვრის მოვლენები ყაზახეთში. ამ ყველაფრის შემდეგ ჩვენ ყოველ ჯერზე ჩვენს სტრატეგიას ვუბრუნდებოდით და ახლა განსაზღვრული გვაქვს, რომ 2030-2032 წლისთვის BI Group-ის ბიზნესის ნახევარი საერთაშორისო უნდა იყოს.
- ამ გეგმაზე კომპანიის მისიაშიც ამოვიკითხე...
- შესაბამისად, ჩვენ რამდენიმე ქვეყანა გამოვყავით, სადაც ბიზნესის წარმოება გვინდა. ცხადია, მნიშვნელოვანია ბაზრის პოტენციალი - ეს ისეთი ადგილი უნდა იყოს , სადაც ეკონომიკისა და სფეროს განვითარებაში ჩვენი წვლილი შეტანას რეალურად შევძლებთ და ბაზარს ჩვენი სტანდარტები და ხელწერა დაეტყობა. ჩემთვის გასაგებია, რომ ყველა ბაზარზე არიან ძლიერი მოთამაშეები. შესაბამისად გადაწყვეტილების მიღებამდე პოტენციურ კონკურენტებს ვეცნობით, ვარკვევთ - რა სიახლის შეთავაზება და რა ნიშის დაკავება შეგვიძლია ამ ბაზარზე. ჩვენი სტრატეგიის გაწერისას, თუ დეველოპმენტზე ვისაუბრებთ, რამდენიმე ბაზარი ავარჩიეთ - ეს არის ბაქო, თბილისი, დუბაი, მაიამი, ჰიუსტონი და კიევი.
ილიას [წულაიას] და „არქის“ გუნდს გამორჩეული ბიზნესმიდგომები აქვთ. აღსანიშნავია, რომ გვაქვს საერთო ხედვა და დამოკიდებულება. ასევე, „არქი ჯგუფს“ ძალიან საინტერესო პროექტები აქვს და, სხვათა შორის, საკმაოდ თამამ გადაწყვეტილებებსაც იღებენ.
ილიამ Trump Tower-ის პროექტი მაჩვენა და გულწრფელად ვიტყვი - ყოჩაღ, ეს მართლაც მაგარია. ყოველ ჯერზე, როცა თბილისში ვარ და მეტი დრო მაქვს ქალაქის დასათვალიერებლად, ვამჩნევ, რამდენი საინტერესო და თამამი პროექტი ვითარდება თქვენთან.
- რაშია ქართული ბაზრის მიმზიდველობა? თქვენ თქვით, რომ ვიდრე ამა თუ იმ ქვეყანაში BI Group შევა, ყველა ბაზარს დეტალურად სწავლობთ - შეერთებული შტატებიდან დაწყებული, არაბთა გაერთიანებული საამიროებით დასრულებული. რა გიზიდავთ ქართულ დეველოპერულ ბაზარზე? რა ახალი იმპულსის მიცემა შეუძლია BI Group-ს საქართველოსთვის?
- პირველ რიგში, ეს მშვენიერი ქვეყანაა. საერთო ჯამში, საქართველოს მიმზიდველობას პოზიტიური ცვლილებები ქმნის, რომლებიც ქვეყანაში ბოლო 15-20 წლის განმავლობაში მოხდა. ეს ცვლილებებია - ბიზნესის გამჭვირვალობა, კორუფციის დაბალი დონე, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია. მით უმეტეს, რომ ბოლო წლებში განსაკუთრებული ეკონომიკური ზრდა გაქვთ - შთამბეჭდავი შედეგები, მიუხედავად იმისა, რომ ნავთობის ქვეყანა არ ხართ. მეზობლებსაც გაუსწარით. ნავთობის გარეშე ერთ სულ მოსახლეზე 10 ათასი დოლარის შემოსავალი... როგორც ვხვდები, ტურიზმის დამსახურებაცაა და ეს ძალიან მაგარია.
- ეს ის სისტემაა საქართველოში, რაც ისეთ ინვესტორებს იზიდავს, როგორიცაა BI Group და თქვენ პირადად. არის თუ არა ამ დროისთვის კონკრეტული გეგმა, რას ააშენებთ საქართველოში? უფრო რომ ჩავშალოთ - BI Group, როგორც თქვით, მრავალმხრივი ცხოვრების სტილის შემქმნელია. ამავე დროს აღნიშნეთ, რომ ინფრასტრუქტურის მიმართულებით რეგიონში ლიდერი ხართ. უკვე არსებობს კონკრეტული გეგმა, რას ააშენებთ თქვენს მთავარ პარტნიორთან - „არქისთან“ ერთად?
- ჩვენ ყოველ სტრატეგიულ ციკლზე კონკრეტული გეგმები გვაქვს. ახლა ვართ 2025-2027 წლების ფაზაში. შესაბამისად, 2027 წლამდე გეგმაში გვაქვს დეველოპმენტის განვითარება და საცხოვრებელი პროექტების მშენებლობა ამ ბაზრის უძლიერეს პარტნიორთან - „არქი ჯგუფთან“ ერთად. ვფიქრობ, როცა კონკრეტულ ქვეყანაში შევდივართ და სხვადასხვა შესაძლებლობებს ვხედავთ, ჩვენი სხვა ბიზნესერთეულებიც საკუთარი მიმართულებების განსავითარებლად ერთვებიან. ამ დროისთვის ჩვენი მიმართულება, რომელიც ინჟინერიითა და კონსტრაქშენითაა დაკავებული, საქართველოში რამდენიმე პროექტს სწავლობს და თუ საინტერესო პროექტები იქნება, მათ განხორციელებასაც განიხილავენ.
მნიშვნელოვანი იყო ერთ-ერთი ბოლო მოვლენაც - დუბაიდან ჩვენი კოლეგების, Emaar-ის პროექტის გახსნა. წინა თვეში თბილისის ცენტრში მათ ოფისს ვესტუმრე და მათი პროექტები შთამბეჭდავია. ეს დამატებითი სიგნალია ჩვენთვის, რომ სწორი გადაწყვეტილება მივიღეთ.
- თქვენ საქმის კურსში ხართ, როგორ ყიდიან ისინი საკუთარ აქტივებს?
- დიახ, რა თქმა უნდა..
- ვგულისხმობ იმას, რომ ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ ყველაფერი იყიდება. ერთადერთი, მგონი, მხოლოდ „არქი“ ყიდის უფრო სწრაფად...
- ეს ერთ-ერთი მიზეზია. მეორე კი ისაა, რომ არ ვიცი, კიდევ ვინ შეიძლება დაიტრაბახოს, იმიტომ რომ მათ უძრავ ქონებას სხვადასხვა ქვეყნიდან ყიდულობენ. ილია წულაიამ ჩვენი ბოლო შეხვედრისას „არქი ჯგუფის“ გაყიდვების სტრუქტურა მაჩვენა და მათ კლიენტებს შორის 30 სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლები არიან, რაც ძალიან მაგარია. ეს იმის დასტურია, რომ თქვენ უფრო ახლოს ხართ ევროპასთან, ვიდრე ჩვენ.
- ახლა ერთად დავუახლოვდებით. კიდევ ერთი კითხვა მაქვს. პირადად თქვენ, თქვენი გამოცდილებით, რომელიც 2007 წლიდან თქვენს პარტნიორებთან ერთად BI Group-ის საერთაშორისო მასშტაბის პროექტებზე მუშაობას უკავშირდება — რით განსხვავდება საბოლოო პროდუქტი და თქვენი პროექტების კონცეფციები, რომლის განვითარებასაც საქართველოში გეგმავთ?
ჩვენ გავიმეორებთ ყველა იმ ნაბიჯს, რომლებმაც აქ წარმატებამდე მიგვიყვანა. პირველ რიგში ეს ჩვენს კლიენტებზე ზრუნვაა. ჩვენი მომხმარებელი პირველ ადგილზე უნდა იყოს, რადგან სწორედ ისინი გვიხდიან ხელფასს. თუ კარგ პროდუქტს ვქმნით, ისინი კმაყოფილები არიან. ყოველ კვარტალში კლიენტების კმაყოფილებას ვზომავთ და ამ დროისთვის ჩვენს კომპანიაში ეს მაჩვენებელი 65-იან ნიშნულზეა. რადგან სხვა ბევრი კომპანიისგან განსხვავებით, ჩვენ ყოველთვის ვზრუნავთ ჩვენს მომხმარებელზე. არ ვტოვებთ ჩვენს აშენებულ სახლებს. მაშინ, როცა კანონით გარანტია ერთი წელია, ჩვენ 15 წლის წინ ვთქვით, რომ ყველა ჩაბარებულ სახლზე ჩვენი გარანტია 3 წელი იქნებოდა. ასევე ვამბობთ, რომ ღმერთმა არ ქნას და კეთილმოწყობის ინფრასტრუქტურა ან სახლის ფასადი თუ დაზიანდა - რამდენი დროც არ უნდა იყოს გასული, 10 წელი იქნება თუ 20 - მოვალთ, ვნახავთ და გავასწორებთ, რადგან ეს კომპანიის იმიჯია.
გასულ წელს გამოვაცხადეთ, რომ BI-ს აშენებულ სახლებს 5-წლიანი გარანტია ექნებათ. სხვათა შორის, ამის შემდეგ ყაზახეთში მიიღეს სამშენებლო კოდექსი და ბევრ პოზიციაზე კანონმდებლობით უკვე გათვალისწინებულია, რომ გარანტია 5 წელი უნდა მოქმედებდეს, კონსტრუქციის ნაწილზე - 10 წელი და ა.შ. რეალურად, ეს ყველაფერი ჩვენს კომპანიაში უკვე დანერგილი იყო. ამიტომ ვფიქრობ, რომ ერთ ადგილზე არ გავჩერდებით და უახლოეს მომავალში, თუ კანონი 5-წლიან გარანტიას მოითხოვს, ჩვენთან ეს 7 ან 10 წელი იქნება.
- აქედან გამომდინარე, კიდევ ერთი კითხვა ჩემგან ხარისხს უკავშირდება. ის, რასაც თქვენ ასე აფასებთ და კომპანიის მისიაში პრიორიტეტად გაქვთ გაწერილი - ჩემთვის მნიშვნელოვანია ვიცოდე, კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორისთვის რა არის ხარისხი?
- რა თქმა უნდა, ჩვენი ხარისხი ამ ქვეყნის საშუალო ხარისხზე მაღალია, მაგრამ იდეალურები ჯერ არ ვართ, ამიტომ ერთ ადგილზე არ ვჩერდებით და ბევრს ვსწავლობთ. განსაკუთრებით ბევრს ვსწავლობთ იაპონური კომპანიებისგან. ჩვენ ძალიან ბევრს ვაკვირდებით იაპონურ გამოცდილებას. ვნერგავთ „კაიზენის“ პრინციპებს, რომლებიც ჩვენს კომპანიაში 10 წელზე მეტი ხნის წინ დავამკვიდრეთ.
ეს არ არის უბრალოდ IT-პროექტი — ეს არის კულტურა და ფილოსოფია, რომელზეც თანამშრომლებს ყოველდღიურად უნდა ესაუბრო. მით უმეტეს, რომ გუნდის შემადგენლობა მუდმივად ახლდება. ჩვენ ვატარებთ ტრენინგებს, პროექტების ხელმძღვანელები პრაქტიკულად ყველა ნამყოფია იაპონიაში, რათა საკუთარი თვალით ენახათ, როგორ აქცევენ იქ ხარისხს ყურადღებას. ვესტუმრეთ წამყვან კომპანიებს.
დაახლოებით 15 წლის წინ შევქმენით ზედამხედველობის ელექტრონული სისტემა. იაპონიაში ნებისმიერ თანამშრომელს, რომელიც დეფექტს დაინახავს, შეუძლია პროცესი სპეციალური თოკის მოქაჩვით გააჩეროს. ჩვენს შემთხვევაში, ცხადია, ეს თოკი არ არსებობს - ჩვენ გვაქვს სამშენებლო მოედნები, სადაც 200-ზე მეტი ადამიანი მუშაობს. შესაბამისად, სისტემაში ვირტუალური „წითელი ხაზი“ გვაქვს. თუ სადმე კრიტიკული დეფექტი დაფიქსირდა, გენერალურ დირექტორთან მოდის "წითელი" შეტყობინება და პროექტი ჩერდება მანამ, სანამ პრობლემა არ გამოსწორდება. ეს სისტემა მუშაობს და გავლენას ახდენს საპროექტო გუნდის შეფასებასა და მოტივაციაზე.
ბევრი კომპანიისგან განსხვავებით, ჩვენ შევქმენით საკუთარი ხარისხის კონტროლის დეპარტამენტი. ეს კანონით სავალდებულო არ არის. კანონმდებლობით მხოლოდ ტექზედამხედველობა გვევალება, მაგრამ ხარისხის კონტროლის დეპარტამენტი ჩვენი კომპანიის გადაწყვეტილებაა.
ეს დეპარტამენტი ჩვენი მომხმარებლის თვალებია - ისინი აკონტროლებენ პრაქტიკულად ყველა სამუშაოს, რომელსაც კლიენტი საბოლოოდ იბარებს. ანუ ისინი იცავენ ჩვენს კლიენტს. სინამდვილეში, კლიენტიც კი ვერ ამჩნევს ყველა ხარვეზს ბინის მიღებისას. ჩვენ შევქმენით სისტემა, რომელიც მის ნაცვლად ამოწმებს ბინას.
არსებობს მთელი სია, როგორ უნდა ჩაიბაროს ბინა და ეს ყველაფერი ჩაშენებულია ჩვენს BigApp სისტემაში. ჩვენ არ ვეუბნებით კლიენტს: „აი შენი ბინა, მოაწერე ხელი და დაგვივიწყეთ“. არა - შედი სისტემაში და იქ დაგხვდება 55 პუნქტი, რომელიც უნდა შეამოწმო.
- თქვენ პოდკასტებში, რომლებსაც პირადად უძღვებით, ხშირად საუბრობთ იაპონიაზე და განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებთ ახალ ტექნოლოგიებზე, მათ შორის smart ტექნოლოგიებსა და ციფრულ ინფრასტრუქტურაზე. როგორ იმოქმედა ამ ყველაფერმა BI Group-ზე და მშენებლობის ხარისხზე?
- გასულ წელს 2.5 მილიონ კვ.მ.-ზე მეტი საცხოვრებელი ჩავაბარეთ. ახლა მშენებლობის პროცესში 4 მილიონ კვ.მ-ზე მეტია. ცხადია, ასეთი მასშტაბის მშენებლობა გამართული სისტემისა და IT-ტექნოლოგიების გარეშე შეუძლებელი იქნებოდა.
2012-2014 წლებში დავფიქრდით, რომ ადამიანური ფაქტორის მინიმიზაცია მნიშვნელოვანი იყო პროექტის წარმატებისთვის. წარმატებაში არ ვგულისხმობ მხოლოდ მოგებიანობას, არამედ ჩაბარების ვადებსა და მშენებლობის ხარისხსაც.
ამის გათვალისწინებით, 2014 წლიდან ელექტრონული ტექზედამხედველობა და ყველა დეფექტის ფოტო-ვიდეო მასალით აღრიცხვა დავნერგეთ, რომელიც მონაცემთა ბაზებში დაგროვდა. ახლა უკვე ყველაზე დიდი მონაცემთა ბაზა გვაქვს, რომელიც დეველოპმენტის მიმართულებით შევაგროვეთ. ალბათ ტოპ-სამეულში ვართ მათ შორის, ვისაც მომხმარებლებსა და სამშენებლო ობიექტებზე ასეთი მოცულობის ინფორმაცია აქვს.
ახლა კი ვიწყებთ ამ მონაცემთა ბაზებისა და ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით შედეგების მიღებას. ბოლო წლებში ხელოვნური ინტელექტი მნიშვნელოვნად განვითარდა და ალბათ, უახლოეს წლებში მისი ეფექტურობა 10-20-ჯერ გაიზრდება. ჩვენი შეგროვებული მონაცემები კი გვაძლევს ანალიზის საშუალებას - როგორ მივიღოთ უკეთესი სტანდარტები და როგორ გავაუმჯობესოთ გადაწყვეტილებები.
ახლა ყველაფერი, რაც ეხება AI-სერვისს - როგორც აღნიშნეთ, ტექნოლოგიები გამართულია და მუშაობს BigApp პროგრამა. ჩვენთან პრაქტიკულად ყველა გაყიდვა, ყველა ხელშეკრულება, ყველაფერი ქაღალდის გარეშე, ამ სისტემაში კეთდება.
მომხმარებლის უკუკავშირიც აპლიკაციაში ფიქსირდება. ვიცით, რომელი განაცხადი როდის შემოვიდა, რამდენი წამის შემდეგ გასცეს პასუხი და რამდენი საათის შემდეგ გამოსწორდა პრობლემა.
- ჩვენი ინტერვიუს ამ ნაწილის შეჯამებისთვის შეგვიძლია ვთქვათ, რომ BI Group-ისთვის ნომერ პირველ პრიორიტეტად ტრანსფორმაცია და ამ ტრანსფორმაციის ბოლომდე მიყვანა რჩება, როგორც საერთაშორისო კომპანიისთვის?
და კიდევ ერთი კითხვა — მინდა დავაზუსტო: 4 მილიონი კვადრატული მეტრი მიმდინარე მშენებლობაა, ხოლო 2.5 მილიონი კვადრატული მეტრი გასული წლის შედეგი?
- დიახ, ახლა მშენებლობის პროცესში 4 მილიონ კვადრატულ მეტრზე მეტია, ხოლო წლის ბოლოსთვის დაახლოებით 3 მილიონ კვადრატულ მეტრამდე იქნება ჩაბარებული. დარწმუნებული ვარ, ეს 3 მილიონი კვადრატული მეტრი ცოტათი კიდევ უკეთესი შედეგია, ვიდრე გასული წლის 2.5 მილიონი კვ.მ., რადგან ჩვენ ერთ ადგილზე არ ვდგავართ.
