ლილოს ნაგავსაყრელი წელიწადში 12,000 ტონა მეთანს აფრქვევს, პოლიგონი უკვე თითქმის შევსებულია - "თბილსერვის ჯგუფი"

დიდი ლილოს საყოფაცხოვრებო ნარჩენების პოლიგონზე მოქმედი უჯრედები თითქმის შევსებულია, ნაგავსაყრელზე კი წელიწადში საშუალოდ 12 000 ტონა მეთანი წარმოიქმნება, რომლის შეგროვება და უტილიზაცია ამ ეტაპზე არ ხდება. ამასთან, პოლიგონზე ყოველწლიურად დაახლოებით 54 ათასი კუბური მეტრი ნაჟური წყალი წარმოიქმნება, ხოლო 2026 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით, შესაბამის რეზერვუარებში დაახლოებით 15 ათასი კუბური მეტრი იყო დაგროვილი.

ეს მონაცემები პარლამენტის წევრის, "გახარია საქართველოსთვის" დეპუტატის დაჯი კოვზირიძისთვის გაგზავნილ პასუხშია მოცემული, რომელიც მან შპს „თბილსერვის ჯგუფის“ დირექტორისგან, გიორგი პაპავასგან, მიიღო. დოკუმენტის თანახმად, პოლიგონზე ნაჟური წყლების გამწმენდი სისტემის მოწყობა უკვე დაწყებულია და მისი სრულად ამოქმედება 2027 წლის სექტემბერში იგეგმება.

პარალელურად, თბილისის მერი კახა კალაძე აცხადებს, რომ ნაგავსაყრელის არსებული მდგომარეობა მიუღებელია როგორც სუნის, ისე გარემოს დაბინძურების თვალსაზრისით. მისი თქმით, უცხოური კომპანიის მიერ მომზადებული კვლევის შედეგებმა უნდა აჩვენოს, რამდენად მიზანშეწონილია პოლიგონის სხვა ლოკაციაზე გადატანა და სად შეიძლება მისი განთავსება.

რამდენ ნარჩენს იღებს ლილოს ნაგავსაყრელი

„თბილსერვის ჯგუფის“ მონაცემებით, დიდი ლილოს საყოფაცხოვრებო ნარჩენების პოლიგონზე განთავსებული ნარჩენების მოცულობა ბოლო წლებში იზრდებოდა.

2023 წელს ნაგავსაყრელმა 496 651.16 ტონა ნარჩენი მიიღო, 2024 წელს - 540 618.90 ტონა, ხოლო 2025 წელს - 560 150.50 ტონა. 2026 წლის 1 იანვრიდან პასუხის მომზადების მომენტამდე პოლიგონზე 475 180.28 ტონა ნარჩენი იყო განთავსებული.

კომპანიის ინფორმაციით, ნაგავსაყრელზე ნარჩენების საშუალო დღიური მოცულობა 1 500-2 000 ტონას შეადგენს.

დეპუტატის კითხვაზე, რამდენი წლით არის შესაძლებელი პოლიგონის ექსპლუატაციის გაგრძელება არსებული პირობებით, „თბილსერვის ჯგუფი“ კონკრეტულ ვადას არ ასახელებს. კომპანიის განმარტებით, ექსპლუატაციის ხანგრძლივობა დამოკიდებულია არსებული უჯრედების ტევადობაზე, მიღებული ნარჩენების მოცულობასა და ახალი უჯრედების მოწყობით ტერიტორიის შემდგომ ათვისებაზე.

ამ დროისთვის მოქმედი უჯრედები თითქმის შევსებულია. კომპანიის ინფორმაციით, დაგეგმილია მესამე და მეოთხე უჯრედებს შორის არსებული ტერიტორიის ათვისება, თუმცა ამ მომსახურების შესყიდვის ორი მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა.

პირველი ელექტრონული ტენდერი 2026 წლის 5 ივნისს გამოცხადდა, თუმცა ერთადერთი პრეტენდენტი დისკვალიფიცირდა. 12 აგვისტოს გამოცხადებული მეორე ტენდერიც უარყოფითი შედეგით დასრულდა, რადგან მასში მონაწილეობა აღარ მიიღო ბაზრის კვლევის ეტაპზე ყველაზე დაბალი ფასის მქონე პრეტენდენტმა. წერილის თანახმად, ამის შემდეგ მომსახურების შესყიდვის პროცედურები ხელახლა დაიწყო.

ნაჟური წყლები და სუნის პრობლემა

ლილოს ნაგავსაყრელის ერთ-ერთი მთავარი გარემოსდაცვითი საკითხი ნაჟური წყლებია. ეს არის ნარჩენებში წარმოქმნილი და მათი გავლით ჩამონაჟონი სითხე, რომელიც სათანადო დამუშავების გარეშე გარემოს დაბინძურების რისკს ქმნის. აღნიშნული პრობლემა ნალექიან სეზონზე განსაკუთრებით აქტუალური ხდება.

„თბილსერვის ჯგუფის“ მიერ დეპუტატისთვის მიწოდებული ინფორმაციით, ნაგავსაყრელზე ნაჟური წყლების წლიური წარმოქმნის მოცულობა დაახლოებით 54 000 კუბური მეტრია, დღიური მაქსიმალური მაჩვენებელი კი 150 კუბურ მეტრს აღწევს. 2026 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით, შესაბამის რეზერვუარებში დაახლოებით 15 000 კუბური მეტრი ნაჟური წყალი იყო დაგროვებული.

თბილისის მერმა კახა კალაძემ 9 ოქტომბერს განაცხადა, რომ არსებული მდგომარეობა კატეგორიულად მიუღებელია და ნაჟური წყლების არხში ჩადინება როგორც სუნის, ისე გარემოს დაბინძურების თვალსაზრისით მნიშვნელოვან პრობლემას წარმოადგენს.

„პირველი, რაც გაკეთდა საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციების ჩართულობით და დაფინანსებით, არის გამწმენდი სისტემის მოწყობის პროექტი. უკვე არსებობს კონკრეტული კომპანია, დაწყებულია სამუშაოები, რომელიც 2027 წლის სექტემბრისთვის მთლიანად უნდა დასრულდეს. ამით სუნთან და ნაჟური წყლების არხში ჩადინებასთან დაკავშირებული პრობლემა მთლიანად მოწესრიგდება, თუმცა ეს ნაგავსაყრელის პრობლემას სრულად ვერ მოაგვარებს“, - განაცხადა კალაძემ.

„თბილსერვის ჯგუფის“ პასუხის თანახმად, ნაჟური წყლების გამწმენდი ნაგებობის პროექტის სამშენებლო ნებართვა ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტომ 2026 წლის სექტემბერში გასცა. ამჟამად ობიექტზე სამშენებლო სამუშაოები მიმდინარეობს, ხოლო სრულფასოვანი ოპერირების დაწყება 2027 წლის სექტემბერშია დაგეგმილი.

პროექტის მიზანია ნაჟური წყლების ბიოლოგიური დამუშავება წყალარინების სისტემაში და თბილისის ჩამდინარე წყლების გამწმენდ ნაგებობაში ჩაშვებამდე. „თბილსერვის ჯგუფის“ განმარტებით, სისტემამ უნდა უზრუნველყოს როგორც დაგროვილი ნაჟური წყლების დამუშავება, ისე ახლად წარმოქმნილი სითხის ავტომატური გაწმენდა.

ნაგავსაყრელზე მეთანის შეგროვება ჯერ არ ხდება

დეპუტატის კითხვაზე, რა მოცულობის ნაგავსაყრელის გაზი, მათ შორის მეთანი, წარმოიქმნება და რა რაოდენობა გროვდება ან უტილიზდება, „თბილსერვის ჯგუფი“ პასუხობს, რომ პოლიგონზე წელიწადში საშუალოდ 12 ათასი ტონა მეთანი წარმოიქმნება. ამ ეტაპზე გამოყოფილი ემისიების მართვა და უტილიზაცია არ ხდება.

კომპანიის ინფორმაციით, პრობლემის მოსაგვარებლად ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკთან (EBRD) გაფორმებული სასესხო შეთანხმების ფარგლებში თბილისის ნარჩენების პოლიგონის გაზშემკრები სისტემის პროექტი ხორციელდება.

პროექტი ითვალისწინებს გაზშემკრები სისტემის მოწყობასა და ნაგავსაყრელის პირველი, მეორე და მესამე უჯრედების საბოლოო გადახურვას. კომპანიის განმარტებით, სისტემის დანიშნულებაა ატმოსფეროში გაფრქვეული გაზისა და ემისიების შემცირება და ნაგავსაყრელის ოპერირებით გარემოზე მიყენებული ზიანის შემცირება.

ამ ეტაპზე შერჩეულია საერთაშორისო საკონსულტაციო კომპანია, რომელიც სამშენებლო ტენდერისთვის ტექნიკურ სპეციფიკაციებსა და სატენდერო დოკუმენტაციას ამზადებს. მოგვიანებით ის პროექტის განხორციელებასაც გაუწევს ზედამხედველობას.

ნარჩენების გადამუშავების ობიექტებიც იგეგმება

„თბილსერვის ჯგუფის“ პასუხში ასევე საუბარია თბილისის ნარჩენების გადამუშავების პროექტზე, რომლის ფარგლებშიც პოლიგონზე მასალების აღმდგენი და მექანიკურ-ბიოლოგიური დამუშავების ობიექტების მშენებლობაა დაგეგმილი.

პროექტის მიხედვით, მასალების აღმდგენი ობიექტი რეციკლირებადი ნარჩენების სეპარაციას, დამუშავებასა და შენახვას უზრუნველყოფს, რათა მათი ხელახლა გამოყენება ან გადამუშავება გახდეს შესაძლებელი. მექანიკურ-ბიოლოგიური დამუშავების ფარგლებში კი ნარჩენების ნაწილი ნაგავსაყრელზე განთავსებამდე დამუშავდება.

კომპანიის განმარტებით, ამ ღონისძიებებმა უნდა შეამციროს ნაგავსაყრელზე განთავსებული ნარჩენებისგან წარმოქმნილი ემისიები, მათ შორის ბიოგაზი და ნაჟური წყლები, ასევე სუნთან დაკავშირებული პრობლემები.

ამასთან, „თბილსერვის ჯგუფის“ პასუხის თანახმად, დიდი ლილოს ნაგავსაყრელის საბოლოო დახურვის ტექნიკური პროექტი ამ ეტაპზე არ არსებობს.

გადაიტანენ თუ არა ნაგავსაყრელს სხვა ადგილზე

ნაგავსაყრელის სამომავლო მდებარეობის საკითხი თბილისის მერმა კახა კალაძემ 9 ოქტომბერს გააჟღერა. მისი თქმით, მუნიციპალიტეტი განიხილავს როგორც ნაგავსაყრელის სხვა ტერიტორიაზე გადატანის, ისე საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი ნაგავგადამმუშავებელი ქარხნის მშენებლობის შესაძლებლობას.

კალაძის განმარტებით, უცხოური კომპანია ამჟამად იკვლევს, რამდენად მიზანშეწონილი და ეკონომიკურად გამართლებული იქნება პოლიგონის გადატანა. კვლევამ ასევე უნდა გამოავლინოს შესაძლო ალტერნატიული ტერიტორიები.

„რამდენიმე ალტერნატიული სივრცე არსებობს, სადაც მუნიციპალიტეტი განიხილავდა ნაგავსაყრელის გადატანის შესაძლებლობას, თუმცა კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, ეს არ არის რაღაცა საკუთარი ნივთი რომ აიღო და პირადად მე მივიღო აღნიშნული გადაწყვეტილება. საჭიროა კვლევები, თუ რამდენად სწორი იქნება ამის გაკეთება, რამდენად ოპტიმალური იქნება ხარჯების თვალსაზრისით და ბიუჯეტს მიადგება თუ არა ზიანი“, - განაცხადა თბილისის მერმა.

კალაძის თქმით, კვლევის შედეგები უახლოეს პერიოდში გახდება ცნობილი, რის შემდეგაც საზოგადოებას დამატებითი ინფორმაცია მიეწოდება.

ამ დროისთვის, „თბილსერვის ჯგუფის“ მიერ დეპუტატისთვის მიწოდებული პასუხის მიხედვით, პოლიგონის მოქმედი უჯრედები თითქმის შევსებულია, მეთანის უტილიზაცია არ მიმდინარეობს, ხოლო ნაჟური წყლების გამწმენდი სისტემის სრულად ამოქმედება 2027 წლის სექტემბერშია დაგეგმილი. ნაგავსაყრელის სხვა ლოკაციაზე გადატანის შესახებ საბოლოო გადაწყვეტილება კი კვლევის შედეგებზეა დამოკიდებული.