რატომ თქვეს ბანკებმა უარი სებ-ის რეფინანსირების სესხებზე? - რომან გოცირიძის შეფასება
ბოლო 6 თვეში კომერციული ბანკების მიერ ეროვნული ბანკიდან აღებული ე.წ რეფინანსირების სესხების მოცულობა 4,1 მილიარდიდან 300 მილიონ ლარამდე შემცირდა. სებ-ის ყოფილი პრეზიდენტის შეფასებით, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ბანკებს გაუჩნდათ საკუთარი, ალტერნატიული ლარის რესურსი და აღარ სჭირდებათ ცენტრალური ბანკის დახმარება. ბანკების ჭარბ ლიკვიდურობას კი რომან გოცირიძის განმარტებით, რამდენიმე მიზეზი განაპირობებს. მათ შორის სებ-ის რეზერვების შევსების პოლიტიკა, რაც მისი შეფასებით, ზრდის ინფლაციას და ხელს უშლის ლარის ბუნებრივ გამყარებას. ამასთან, უკრაინასთან ომის ფონზე, რუსეთის მოქალაქეები მასობრივად ყიდულობენ უძრავ ქონებას საქართველოში, რაც ფინანსურ სისტემას აძლიერებს. ბანკებში ფულის სიჭარბეს იწვევს უცხოეთიდან ფულადი გზავნილებიც წლიურად დაახლოებით 10 მლრდ ლარის მოცულობით, რასაც ემატება საპენსიო ფონდის 9 მილიარდი ლარი და ბიუჯეტის ნაშთები, რომლებიც კომერციულ ბანკებშია განთავსებული.
რომან გოცირიძის შეფასებით, არსებული ვითარება სერიოზულ რისკებს შეიცავს, რადგან ეროვნული ბანკის მიერ ლარის მასის ხელოვნური ზრდა ინფლაციას უწყობს ხელს, რაც პირდაპირ აისახება პროდუქტებისა და მომსახურების გაძვირებაზე. გარდა ეკონომიკური რისკებისა, აქტუალურია პოლიტიკური კონტექსტიც. რუსული ფინანსური ნაკადების მოზღვავება, მისი შეფასებით, ზრდის სანქციების გვერდის ავლის საფრთხეს და ქვეყნის ფინანსურ დამოკიდებულებას ოკუპანტ ქვეყანაზე.
“ანომალიური მოვლენა ხდება საქართველოს საბანკო სისტემაში. კომერციულმა ბანკებმა ფაქტობრივად უარი თქვეს ეროვნული ბანკიდან სესხების აღებაზე. ე.წ რეფინანსირების სესხების მოცულობა ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში შემცირდა 13-ჯერ. ასეთი რამ საქართველოს საბანკო ცხოვრებაში არასდროს მომხდარა. ექვსი თვის წინ კომერციული ბანკების მიერ ეროვნული ბანკიდან აღებული სესხების მოცულობა შეადგენდა 4 მილიარდ ლარს, დღეისათვის იგი ჩამოვიდა 300 მილიონ ლარამდე.
ზოგადად, კარგია თუ ცუდია ეს მოვლენა? ამ მოვლენის უკან მრავალი ფაქტორი იმალება, ამიტომ მარტივი არ არის პასუხის გაცემა. ძალიან კარგია, როდესაც კომერციული ბანკები ნახულობენ უზარმაზარ მოგებას, რაც საბანკო სისტემის მდგრადობის ნიშანია. 3,3 მილიარდი ლარის ოდენობის მოგება მიიღეს ბანკებმა შარშან და წელს ეს მაჩვენებელი კიდევ უფრო მეტი იქნება.