ვინ ფლობს და ვინ მართავს საქართველოს პორტებს?

საქართველო გლობალურ ვაჭრობაში ქვეყანაში მდებარე ორი პორტით - ბათუმის და ფოთის პორტებით, ასევე ორი ნავთობტერმინალით - ყულევის და სუფსის ტერმინალებით არის ჩართული. ამ პორტებში ოპერირებენ გლობალური და ქართული ლოგისტიკური კომპანიები და ისინი ძირითადად ემსახურებიან რეგიონის ქვეყნების და ცენტრალური აზიის ექსპორტის და იმპორტის ოპერაციებს.

2025 წელს ქართული პორტების და ნავმისადგომების ჯამურმა ტვირთბურნვამ 16.6 მილიონი ტონა შეადგინა, რაც წლიურად 6.8%-იან მატებას წარმოადგენდა.

რაც შეეხება მფლობელობის სტრუქტურას - ფოთის პორტის 100%-იანი წილის მფლობელია უმსხვილესი საკონტეინერო ჯგუფის Maersk-ის შვილობილი კომპანია APM Terminals-ი; ბათუმის პორტის მფლობელია საქართველოს სახელმწიფო, ხოლო გრძელვადიანი იჯარის (49 წლიანი) ხელშეკრულებით, 2006 წლიდან მოყოლებული მისი ოპერატორია KazTransOil-ი, რომელსაც თავის მხრივ ყაზახეთის სუვერენული საინვესტიციო ფონდი „Samruk-Kazyna“ ფლობს. რაც შეეხება ყულევის ნავთობტერმინალს, მას ოფიციალურად "შავი ზღვის ტერმინალი" ჰქვია და მის 100%-იან წილს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობკომპანია "სოკარი" ფლობს. რაც შეეხება სუფსის ნავთობტერმინალს, ის ბაქო-სუფსის მილსადენის ოპერირების შეჩერების შემდეგ ფაქტობრივად აღარ ფუნქციონირებს. იურიდიულად ის საქართველოს სახელმწიფო კომპანიის - "საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციის" საკუთრებაშია.

გარდა პორტის ძირითადი მფლობელებისა, როგორც ბათუმის, ასევე ფოთის პორტში საქმიანობენ ასევე სხვა კომპანიებიც, რომლებიც პორტებში გრძელვადიანი იჯარის ხელშეკრულებების საფუძველზე ოპერირებენ. ამ კომპანიების საქმიანობა მოიცავს ნავთობპროდუქტების ლოგისტიკას; მინერალური სასუქების ლოგისტიკას; მარცვლეულის ტერმინალებს; ნაყარი ტვირთების ტერმინალებს; საკონტეინერო ტერმინალებს და სხვა ობიექტებს, რომელთა საქმიანობაც პორტებთან ლოგისტიკასთან და ვაჭრობასთან არის დაკავშირებული. ამ კომპანიებს შორის ერთ-ერთი უმსხვილესია Pace ჯგუფი, რომელმაც აშშ-ის DFC-ის $25-მილიონიანი სესხით ფოთის პორტში მეორე ნავმისადგომის მშენებლობა დაიწყო. პროექტის შედეგად პორტის წლიური გამტარიანობა 1 მილიონი ტონით გაიზრდება.