უკანასკნელ წლებში ქართველოლოგიურ მეცნიერებაში გამოიკვეთა მნიშვნელოვანი და სრულიად ახალი სამეცნიერო მოსაზრება, რომელიც განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს როგორც ქართული კულტურისა და ლიტერატურის მკვლევართა, ისე ევროპული ლიტერატურის ისტორიისა და კრიტიკის სპეციალისტთა შორის. პროფესორ ელგუჯა ხინთიბიძის კვლევების მიხედვით, შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსნის“ სიუჟეტი XVII საუკუნის დასაწყისის ინგლისის უმაღლესი ლიტერატურული წრეებისთვის ცნობილი უნდა ყოფილიყო და ინგლისელ დრამატურგებს თავიანთი ნაწარმოებების შექმნისას ამ ქართული პოემის სიუჟეტური და თემატური მოტივები უნდა გამოეყენებინათ.

აღნიშნული მოსაზრება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ თვალსაზრისით, რომ იგი „ვეფხისტყაოსნის“ გავლენის არეალს მნიშვნელოვნად აფართოებს და ქართულ შუა საუკუნეების ლიტერატურას ევროპული ლიტერატურული პროცესის ფართო კონტექსტში განიხილავს.

პროფესორ ელგუჯა ხინთიბიძის კვლევით, უილიამ შექსპირის ეპოქაში მოღვაწე ინგლისელი დრამატურგების ფრანსის ბომონტისა და ჯონ ფლეტჩერის ორი პიესა - „ფილასტერი“ და „მეფე და არა მეფე“ გარკვეულ სიუჟეტურ მსგავსებას ავლენს „ვეფხისტყაოსანთან“.

მკვლევრის მოსაზრებით, სწორედ რუსთაველის პოემის სიუჟეტური ქარგა შეიძლება ყოფილიყო შექსპირის ერთ-ერთი გვიანი და ე.წ. „პრობლემური“ პიესის, „ციმბელინის“, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყარო. ეს თეორია განსაკუთრებით საინტერესოა იმიტომ, რომ შექსპირის ნაწარმოებების სიუჟეტურ წყაროებზე მრავალი წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა კვლევა, თუმცა „ვეფხისტყაოსნის“ შესაძლო გავლენა ამ კონტექსტში ფართოდ აღიარებულ წყაროდ არ განიხილებოდა.

„ვეფხისტყაოსნისა“ და ინგლისური დრამატურგიის აღნიშნული ნაწარმოებების შედარებისას თვალსაჩინო ხდება მრავალი საერთო სიუჟეტური და თემატური ელემენტი. განსაკუთრებით საინტერესოა ტახტის მემკვიდრეობის საკითხი, რომელიც ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად გვევლინება, როგორც რუსთაველის პოემაში, ისე ბომონტისა და ფლეტჩერის პიესებში. „მეფე და არა მეფისა“ და „ფილასტერის“ სიუჟეტური განვითარება გარკვეულწილად აგებულია ორი შესაძლო მემკვიდრის არსებობაზე. ერთი მათგანი მეფის ქალიშვილია, ხოლო მეორე-ახალგაზრდა ვაჟი, რომელსაც ასევე აქვს სამეფო მემკვიდრეობის პრეტენზია. სხვადასხვა სიუჟეტურ ვითარებაში მათი ურთიერთობა და საბოლოოდ მათი სიყვარული ხდება პრობლემის გადაჭრის საფუძველი.

მსგავსი სიუჟეტური მოდელი განსაკუთრებით მკაფიოდ ჩანს „ვეფხისტყაოსანშიც“. პოემაში სამეფო მემკვიდრეობის საკითხი დაკავშირებულია ნესტანისა და ტარიელის სიყვარულთან. ნესტანი სამეფო ტახტის კანონიერი მემკვიდრეა, ხოლო ტარიელი, როგორც გამორჩეული და მაღალი წარმომავლობის მქონე გმირი, მის გვერდით დგას. მათი სიყვარული არა მხოლოდ პირადი გრძნობის გამოხატულებაა, არამედ სახელმწიფოებრივი და დინასტიური მნიშვნელობის მქონე ურთიერთობაც. სწორედ ამიტომ მათი სიყვარულის ისტორია მჭიდროდ უკავშირდება სამეფო ძალაუფლებისა და მემკვიდრეობის საკითხს.

ამ თვალსაზრისით, მნიშვნელოვანი მსგავსება იკვეთება ბომონტისა და ფლეტჩერის პიესასთან „მეფე და არა მეფე“. ამ ნაწარმოებში მოქმედება იბერიაში მიმდინარეობს. პროფესორ ხინთიბიძის ინტერპრეტაციით, პიესის იბერია არ უნდა გავაიგივოთ პირენეის ნახევარკუნძულის ისტორიულ იბერიასთან; იგი დაკავშირებულია აღმოსავლეთ საქართველოსთან. ამ მოსაზრების დასადასტურებლად, მკვლევარი ყურადღებას ამახვილებს პიესის სიუჟეტურ გარემოებებსა და პერსონაჟთა ურთიერთობებზე. ნაწარმოებში იბერიის ახალგაზრდა მეფე ამარცხებს მეზობელი ქვეყნის, სომხეთის, მეფეს და მას ტყვედ მიიყვანს იბერიის სამეფო კარზე. ამგვარი გეოგრაფიული და პოლიტიკური გარემოებები საინტერესო პარალელს ქმნის იმ კულტურულ-ისტორიულ კონტექსტთან, რომელშიც „ვეფხისტყაოსნის“ სამყაროა წარმოდგენილი.

განსაკუთრებით საინტერესოა „მეფე და არა მეფის“ მთავარი რომანტიკული ინტრიგის მსგავსება „ვეფხისტყაოსნის“ ინდოეთის სამეფოში განვითარებულ მოვლენებთან. ორივე ნაწარმოებში ვხვდებით უშვილო მეფე-დედოფალს, რომელიც შვილად იღებს უახლოესი დიდებულის ახალშობილ ვაჟს. გარკვეული პერიოდის შემდეგ დედოფალს საკუთარი ქალიშვილი ეყოლება. ამ ორ ბავშვს შორის ასაკობრივი განსხვავება და მათი აღზრდის ისტორია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სიუჟეტის განვითარებაში. მოგვიანებით, როდესაც ისინი სრულწლოვანები ხდებიან, მათ შორის ძლიერი სიყვარული ჩნდება. სწორედ ეს სიყვარული ქმნის იმ რთულ მდგომარეობას, რომლის გადალახვაც საბოლოოდ ქორწინებითა და მემკვიდრეობის პრობლემის გადაწყვეტით სრულდება.

„ვეფხისტყაოსანში“ მსგავსი სიუჟეტური ვითარება ნესტანისა და ტარიელის ურთიერთობაში იკვეთება. ნესტანისა და ტარიელის სიყვარული თავიდანვე წინააღმდეგობებითა და პოლიტიკური ინტერესებით არის გარშემორტყმული. ნესტანის მამა, ფარსადანი, ცდილობს თავისი ქალიშვილის მომავალი ქორწინება სახელმწიფოებრივი ინტერესებიდან გამომდინარე განსაზღვროს. თუმცა ნესტანი არ ეთანხმება მეფის გადაწყვეტილებას და საკუთარ არჩევანს აკეთებს. მისი სიყვარულის ობიექტი არის ტარიელი, რომელიც, მიუხედავად თავისი მაღალი წარმომავლობისა და ღირსებისა, მაინც არ არის ის კანდიდატი, რომელიც სამეფო კარის პოლიტიკურ გეგმებში იყო გათვალისწინებული. ამგვარად, ორივე ნაწარმოებში პიროვნული სიყვარულისა და სამეფო კარის პოლიტიკური ინტერესების დაპირისპირება სიუჟეტის ერთ-ერთ მთავარ მამოძრავებელ ძალად გვევლინება. ახალგაზრდა ქალი უარს ამბობს მისთვის წინასწარ შერჩეულ საქმროზე და საკუთარ არჩევანს აკეთებს. ამ არჩევანს მოჰყვება კონფლიქტი, განშორება და მრავალი დაბრკოლება, თუმცა საბოლოოდ სიყვარული და ერთგულება იმარჯვებს. სწორედ ეს სიუჟეტური მოდელი ქმნის ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო პარალელს „ვეფხისტყაოსანსა“ და ინგლისურ დრამატურგიას შორის.

მსგავსება მხოლოდ სიუჟეტის ზოგად სტრუქტურაში არ გამოიხატება. პროფესორ ხინთიბიძის კვლევის მიხედვით, მსგავსია ცალკეული სიუჟეტური ეპიზოდებიც. მაგალითად, ყურადღებას იქცევს დედოფლის მიერ ბავშვის დაბადება ვაჟის შვილად აყვანიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, ახალგაზრდების ერთად აღზრდა და შემდეგ მათი ერთმანეთისგან დაშორება. ასევე მნიშვნელოვანია ის ეპიზოდი, როდესაც ახალგაზრდა უფლისწული დიდი ხნის უნახავ ქალიშვილს პირველად ხედავს და მის მიმართ ძლიერი გრძნობა უჩნდება.

მსგავსი სიუჟეტური დეტალები ცალკეული ნაწარმოებების შედარებისას მნიშვნელოვან საფუძველს ქმნის შესაძლო გავლენისა და ლიტერატურული ურთიერთმიმართების კვლევისთვის.

ცალკე აღსანიშნია შეყვარებული პრინცის მიერ თავისი სატრფოს გარდაცვლილად წარმოდგენა და ამ ფაქტთან დაკავშირებული ფიქრები. მსგავსი მოტივები გვხვდება როგორც ინგლისურ პიესებში, ისე „ვეფხისტყაოსნის“ სიუჟეტურ სამყაროში. ცალკეული დეტალების თანხვედრა, რა თქმა უნდა, ავტომატურად არ ნიშნავს პირდაპირ სესხებას, რადგან მსგავსი მოტივები მსოფლიო ლიტერატურაში ხშირად გვხვდება. თუმცა, როდესაც საერთო სიუჟეტური ხაზები, პერსონაჟთა ურთიერთობები, პოლიტიკური კონფლიქტები და კონკრეტული ეპიზოდები ერთმანეთთან ერთიან სისტემას ქმნის, მათი ურთიერთშედარება უკვე მნიშვნელოვან სამეცნიერო ინტერესს იძენს.

ამ საკითხის კიდევ უფრო საინტერესო მხარეს წარმოადგენს შექსპირის „ციმბელინი“. „ციმბელინი“ შექსპირის გვიანდელი შემოქმედების ერთ-ერთი გამორჩეული ნაწარმოებია და მას ხშირად ე.წ. „პრობლემურ პიესებს“ მიაკუთვნებენ. ნაწარმოებში გაერთიანებულია ტრაგიკული, კომიკური და რომანტიკული ელემენტები.

პიესის მთავარი სიუჟეტური ხაზი დაკავშირებულია ბრიტანეთის სამეფო კართან, სადაც მეფე ციმბელინს ერთადერთ მემკვიდრედ დარჩა ქალიშვილი-იმოჯენი. სამეფო კარზე არსებული პოლიტიკური და ოჯახური ინტრიგა მის პირად ცხოვრებასაც განსაზღვრავს. იმოჯენის დედინაცვალი და მეფე ცდილობენ, რომ იგი დედოფლის ვაჟს გაჰყვეს ცოლად. თუმცა იმოჯენი ამ გადაწყვეტილებას არ ემორჩილება, რადგან მას უყვარს სასახლის კარზე მასთან ერთად აღზრდილი ახალგაზრდა მამაკაცი. მათი სიყვარული ფარულ ქორწინებაში გადაიზრდება, რასაც კონფლიქტი და ახალგაზრდა მამაკაცის ქვეყნიდან გაძევება მოჰყვება.

ამის შემდეგ სიუჟეტის განვითარება სამეფო კარის ფარგლებს სცდება და გმირების თავგადასავალი სხვადასხვა გარემოში გრძელდება. აქ იკვეთება მნიშვნელოვანი პარალელი „ვეფხისტყაოსნის“ ნესტანისა და ტარიელის ამბავთან. ორივე ნაწარმოებში სამეფო კარის პოლიტიკური გადაწყვეტილება უპირისპირდება ახალგაზრდა შეყვარებულთა პირად არჩევანს. ქალი, რომელიც სამეფო დინასტიის წარმომადგენელია, არ ემორჩილება მისთვის განსაზღვრულ ქორწინებას და სიყვარულისა და ერთგულების საფუძველზე საკუთარ არჩევანს აკეთებს. ამ გადაწყვეტილებას მოჰყვება სამეფო კარის კონფლიქტი, დაშორება და ხანგრძლივი თავგადასავალი.

„ვეფხისტყაოსანში“ ნესტანისა და ტარიელის სიყვარულის ისტორია ასევე სცილდება სამეფო კარის სივრცეს. ნესტანის დაკარგვის შემდეგ ტარიელი ხანგრძლივ მარტოობასა და სასოწარკვეთილებაში იმყოფება. მისი ცხოვრება მთლიანად იცვლება და იგი სატრფოს ძიებას იწყებს. მოგვიანებით მისი თავგადასავალი უკავშირდება ავთანდილისა და ფრიდონის დახმარებასაც. ამგვარად, სიყვარულის ისტორია ფართო მოგზაურობასა და მრავალფეროვან თავგადასავალში გადაიზრდება, თუმცა საბოლოოდ მისი მიზანი კვლავ სამეფო მემკვიდრეობის აღდგენა და საყვარელ ადამიანთან დაბრუნებაა. „ციმბელინშიც“ მსგავსი სიუჟეტური მოძრაობა შეინიშნება. რომანტიკული ინტრიგა სამეფო კარის სივრციდან გადადის უცხო გარემოში, სადაც პერსონაჟები სხვადასხვა გამოცდას გადიან. საბოლოოდ კი ისინი კვლავ უბრუნდებიან თავიანთ სამეფო და ოჯახურ სივრცეს. ამით ორივე ნაწარმოებში იქმნება წრიული სიუჟეტური სტრუქტურა: ისტორია იწყება სამეფო კარში, შემდეგ გადადის უცხო სივრცეში, სადაც ვითარდება მთავარი კონფლიქტი, და ბოლოს ისევ სამეფო კარში ბრუნდება.

პროფესორ ელგუჯა ხინთიბიძის თეორიის მიხედვით, „ვეფხისტყაოსანი“ „ციმბელინს“ შესაძლოა აძლევდეს არა მხოლოდ ცალკეულ სიუჟეტურ მოტივებს, არამედ უფრო ფართო იდეურ და კომპოზიციურ ქარგასაც. ასეთ შემთხვევაში საუბარი შეიძლება იყოს იმაზე, რომ შექსპირის პიესაში „ვეფხისტყაოსნის“ გავლენა გამოიხატება არა სიტყვასიტყვით ან პირდაპირი გადმოღებით, არამედ სიუჟეტური მოდელისა და ძირითადი პრობლემატიკის შემოქმედებით გარდაქმნაში.

ამ თვალსაზრისით, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მსგავსება არის დინასტიური მემკვიდრეობის პრობლემა. ორივე ნაწარმოებში სამეფო ტახტის მომავალი დაკავშირებულია ახალგაზრდა ქალის პირად არჩევანთან. ქალის ქორწინება მხოლოდ სიყვარულის საკითხი არ არის-მას სახელმწიფოებრივი მნიშვნელობაც აქვს. სწორედ ამიტომ სამეფო კარის მიერ შერჩეული საქმრო და ქალის პირადი არჩევანი ერთმანეთისგან განსხვავდება. კონფლიქტი ამ ორ არჩევანს შორის ქმნის ნაწარმოების მთავარ დრამატულ დაძაბულობას.

„ვეფხისტყაოსანში“ ნესტანისა და ტარიელის სიყვარული საბოლოოდ დაკავშირებულია სამეფო წესრიგის აღდგენასთან. მათი გაერთიანება მხოლოდ პირადი ბედნიერების მიღწევას არ ნიშნავს; იგი პოლიტიკურ და სახელმწიფოებრივ სტაბილურობასაც უზრუნველყოფს. ანალოგიური იდეა იკვეთება „ციმბელინშიც“, სადაც საბოლოო შერიგება და პერსონაჟთა დაბრუნება სამეფო წესრიგის აღდგენას უკავშირდება. ამგვარად, ორივე ნაწარმოებში სიყვარული და სახელმწიფოებრივი წესრიგი ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული.

ამ თეორიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხია ის, თუ როგორ შეიძლებოდა „ვეფხისტყაოსნის“ სიუჟეტს ინგლისის დრამატურგიულ წრეებამდე მიეღწია. კვლევის მიხედვით, ამ პროცესის შესაძლო გზები დაკავშირებულია XVI საუკუნის დასასრულისა და XVII საუკუნის დასაწყისის საერთაშორისო პოლიტიკურ და კულტურულ ურთიერთობებთან.

ამ კონტექსტში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება ინგლისელი დიპლომატისა და მისი დელეგაციის ვიზიტს სპარსეთის შაჰის კარზე. სწორედ ამ პერიოდში სპარსეთის სამეფო კარზე მნიშვნელოვან პოლიტიკურ თანამდებობას იკავებდა წარმოშობით ქართველი დიდებული ალავერდი ხან უნდილაძე.

თუ გავითვალისწინებთ იმდროინდელ საერთაშორისო ურთიერთობებს, დიპლომატიურ კონტაქტებსა და აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის კულტურულ გაცვლას, შესაძლებელია, რომ ქართული ლიტერატურული ნაწარმოების შესახებ ინფორმაცია სხვადასხვა გზით გავრცელებულიყო. სპარსეთის სამეფო კარი იმ პერიოდში მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და კულტურული ცენტრი იყო, სადაც სხვადასხვა ქვეყნის წარმომადგენლები იყრიდნენ თავს. შესაბამისად, იქ არსებული ლიტერატურული და კულტურული ინფორმაცია შეიძლებოდა სხვა ქვეყნებშიც გავრცელებულიყო.

ამ ჰიპოთეზის მნიშვნელობა იმაში მდგომარეობს, რომ იგი „ვეფხისტყაოსნის“ ევროპული გავლენის საკითხს სრულიად ახალ პერსპექტივაში აყენებს. რუსთაველის პოემა ამ შემთხვევაში აღარ განიხილება მხოლოდ ქართული კულტურის უნიკალურ ძეგლად, არამედ იგი წარმოდგენილია როგორც ნაწარმოები, რომელსაც შესაძლოა მნიშვნელოვანი ადგილი ჰქონოდა მსოფლიო ლიტერატურული პროცესის განვითარებაში.

თუ ეს თეორია შემდგომი კვლევებით კიდევ უფრო გამყარდება, „ვეფხისტყაოსნის“ მნიშვნელობა ევროპული ლიტერატურის ისტორიისთვის კიდევ უფრო გაიზრდება. მსოფლიო ლიტერატურაში არსებობს მრავალი უნივერსალური მოტივი, მაგალითად, აკრძალული სიყვარული, განშორება, დაკარგული შეყვარებულის ძიება, ტახტის მემკვიდრეობის პრობლემა და საბოლოო გაერთიანება. თუმცა, როდესაც მსგავსება ერთდროულად ვლინდება რამდენიმე დამოუკიდებელ სიუჟეტურ და თემატურ დონეზე, საკითხი უკვე უფრო სიღრმისეულ შესწავლას საჭიროებს.

ეს თეორია პროფესორ ხინთიბიძის მიერ წარდგენილი იყო ევროპასა და ამერიკაში გამართულ მედიევისტთა საერთაშორისო სამეცნიერო კონგრესებზე. კვლევის შედეგების საერთაშორისო სამეცნიერო სივრცეში წარდგენა ხელს უწყობს საკითხის ფართო განხილვას და ახალი კვლევების წარმოშობას. უცხოელი მკვლევრების ინტერესიც ადასტურებს, რომ „ვეფხისტყაოსნის“ შესაძლო გავლენის საკითხი მხოლოდ ქართული ლიტერატურის ისტორიისთვის არ არის მნიშვნელოვანი. იგი ეხება მსოფლიო ლიტერატურის ურთიერთკავშირებსა და კულტურათა შორის იდეების მოძრაობის პროცესს.

საბოლოოდ, „ვეფხისტყაოსნისა“ და ინგლისური დრამატურგიის ურთიერთმიმართების საკითხი ქართული კულტურის საერთაშორისო მნიშვნელობის ერთ-ერთი საინტერესო მაგალითია. რუსთაველის პოემის სიუჟეტური და იდეური მსგავსებები ბომონტისა და ფლეტჩერის „ფილასტერსა“ და „მეფე და არა მეფეში“, ასევე შექსპირის „ციმბელინთან“, აჩენს საფუძველს ახალი სამეცნიერო კვლევებისთვის.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ის, რომ მსგავსება ვლინდება ტახტის მემკვიდრეობის პრობლემაში, სამეფო კარის ინტრიგაში, ქალისა და მამაკაცის სიყვარულის ისტორიაში, იძულებითი ქორწინების წინააღმდეგობაში, განშორებასა და საბოლოო გაერთიანებაში.ქართველი მეცნიერის ელგუჯა ხინთიბიძის მიერ შემოთავაზებული კვლევითი მიმართულება მნიშვნელოვან საფუძველს ქმნის ქართული და ევროპული ლიტერატურის ურთიერთკავშირის ახლებურად შესასწავლად.

მიუხედავად იმისა, რომ აღნიშნული თეორიის საბოლოო შეფასება მომავალ კვლევებსა და დამატებით მტკიცებულებებს საჭიროებს, მისი მნიშვნელობა სათანადო ადგილს იკავებს ქართული ლიტერატურის კვლევით კონტექსტში, რითაც კიდევ ერთხელ დასტურდება, რომ ქართული ლიტერატურის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი შესაძლოა ჩართული ყოფილიყო იმ ფართო კულტურულ პროცესში, რომელმაც ევროპული ლიტერატურის განვითარებაზე მოახდინა გავლენა.

„ვეფხისტყაოსნის“ შესაძლო კავშირი შექსპირის „ციმბელინთან“ და ბომონტისა და ფლეტჩერის პიესებთან კიდევ ერთხელ წარმოაჩენს შოთა რუსთაველის შემოქმედების უნივერსალურობას. სიყვარულის, ერთგულების, თავისუფალი არჩევანის, სახელმწიფოებრივი პასუხისმგებლობისა და სამართლიანობის თემები არ არის შეზღუდული მხოლოდ ერთი ეპოქითა და ერთი კულტურით. სწორედ ამიტომ შეუძლია დიდ ლიტერატურულ ნაწარმოებს საუკუნეების შემდეგაც შეინარჩუნოს აქტუალობა და გავლენა მოახდინოს სრულიად განსხვავებული ქვეყნისა და კულტურის შემოქმედებით პროცესზე.

ამ საკითხის შემდგომი შესწავლა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქართული კულტურის საერთაშორისო პოპულარიზაციისთვისაც. „ვეფხისტყაოსნის“ ევროპულ ლიტერატურასთან შესაძლო ურთიერთმიმართების კვლევა კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ქართული კულტურა არ ყოფილა იზოლირებული ევროპული და აღმოსავლური ცივილიზაციებისგან. პირიქით, იგი საუკუნეების განმავლობაში მონაწილეობდა სხვადასხვა კულტურულ და ლიტერატურულ ურთიერთობაში. ამ კონტექსტში რუსთაველის პოემის შესაძლო გავლენის შესწავლა არა მხოლოდ კონკრეტული ლიტერატურული წყაროს აღმოჩენას, არამედ ქართული კულტურის მსოფლიო ისტორიულ და ლიტერატურულ სივრცეში ადგილის უკეთ წარმოჩენას ემსახურება.

საბოლოო ჯამში, „ვეფხისტყაოსნისა“ და შექსპირის „ციმბელინის“, ასევე ბომონტისა და ფლეტჩერის პიესების შედარება გვაძლევს შესაძლებლობას, დავინახოთ ლიტერატურული ნაწარმოებების ურთიერთკავშირის რთული და მრავალმხრივი ბუნება. თუ პროფესორ ელგუჯა ხინთიბიძის მიერ წარმოდგენილი თეორია შემდგომი კვლევებით დადასტურდება, იგი მნიშვნელოვან ცვლილებას შეიტანს არა მხოლოდ რუსთაველის პოემის კვლევის ისტორიაში, არამედ ევროპული ლიტერატურის განვითარების შესახებ არსებულ წარმოდგენებშიც. ამ შემთხვევაში „ვეფხისტყაოსანი“ კიდევ უფრო მკაფიოდ წარმოჩნდება როგორც მსოფლიო ლიტერატურის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი შედევრი, რომლის იდეებმა და სიუჟეტურმა მოდელებმა შესაძლოა საუკუნეების განმავლობაში გააგრძელა არსებობა და სხვადასხვა კულტურულ გარემოში ახალი მხატვრული ფორმით გამოვლინდა.