ახლო აღმოსავლეთში ესკალაციის გამო ფასების ზრდის რისკები მომატებულია - TBC კაპიტალის მაკროეკონომიკური განახლება

მიმდინარე წლის ივნისში წლიური ინფლაცია საქართველოში მცირედით, 5.7%-დან 5.8%-მდე გაიზარდა. „თიბისი კაპიტალის“ კვლევის თანახმად, სეზონური ეფექტის გამორიცხვით ფასების ზრდა გასულ თვესთან მიმართებით უფრო შესამჩნევი იყო და მაისში დაფიქსირებული 0.3%-დან 0.6%-მდე იმატა.

მიუხედავად მცირედი აჩქარებისა, აღნიშნული დინამიკა დიდწილად კვლავ თანხვედრაშია წლის ბოლოსთვის პროგნოზირებულ 5.1%-იან მაჩვენებელთან. თუმცა, რადგან ინფლაცია, სავარაუდოდ, მთელი წლის განმავლობაში სამიზნე დონეზე მაღალი დარჩება, ეროვნული ბანკი მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთის (რეფინანსირების განაკვეთი) 8.25%-ზე უცვლელად შენარჩუნებას გეგმავს. ცენტრალური ბანკი განაკვეთის შემცირების წინაპირობად ინფლაციური შოკის ამოწურვას ასახელებს.

ახლო აღმოსავლეთის ფაქტორი და ნავთობის ფასები

ანალიტიკოსების განმარტებით, ეკონომიკური პროგნოზებისთვის ერთ-ერთ მთავარ გამოწვევად ახლო აღმოსავლეთში, კერძოდ ირანსა და აშშ-ს შორის, სამხედრო დაპირისპირების ხელახალი გააქტიურება რჩება. ივნისში მიღწეული შეთანხმება საბოლოო არ აღმოჩნდა, რამაც ბაზარზე გაურკვევლობა კვლავ გაზარდა.

თუ დაძაბულობა ხანგრძლივად შენარჩუნდა, ეს გლობალურ ფასებზე წნეხს გაზრდის და საქართველოშიც ინფლაციის პროგნოზი, შესაძლოა, 6%-იან ნიშნულს დაუახლოვდეს. ამასთან, გაიზრდება გამკაცრებული მონეტარული პოლიტიკის ხანგრძლივად შენარჩუნების ალბათობაც.

კონფლიქტის გააქტიურების შემდგომ, ბრენტის ტიპის ნავთობის ფასი საერთაშორისო ბაზარზე 72 აშშ დოლარიდან 78 დოლარამდე გაიზარდა. თუმცა, სპეციალისტების შეფასებით:

„თუ კონფლიქტის ესკალაცია შეზღუდული მასშტაბის გამოდგა, იმპორტირებული ინფლაცია, რომელიც ივნისში 6.1%-ს შეადგენდა, მომდევნო თვეებში შემცირდება. ნავთობის გლობალური ფასის 78-დოლარიან ნიშნულზე შენარჩუნებაც კი ადგილობრივ ბაზარზე საწვავის მიმდინარე ფასების გარკვეულწილად კლებას გულისხმობს“.

რა აძვირებს ცხოვრებას და რა ხდება სურსათის ბაზარზე?

ივნისის მონაცემებით, წლიური ინფლაციის ფორმირებაში ძირითადი როლი კვლავ საწვავმა ითამაშა. ასევე, მნიშვნელოვანი გავლენა ჰქონდა პურის, ელექტროენერგიის, სიგარეტისა და ინტერნეტის ტარიფების ცვლილებებს. გაზრდილია მომსახურების ფასებიც, რაც ძირითადად საცხოვრებლისა და ტრანსპორტის გაძვირებით არის განპირობებული.

რაც შეეხება სურსათს, საერთაშორისო ბაზარზე ფასები კლების დინამიკას აჩვენებს, თუმცა საკვები პროდუქტები 2026 წელსაც ინფლაციის ყველაზე მნიშვნელოვან წყაროდ დარჩება, თუმცა მათზე წნეხი თანდათან შესუსტდება.

ეკონომიკური ზრდა, ტურიზმი და სავალუტო რეზერვები

სხვა ეკონომიკური მაჩვენებლების მიხედვით:

• ეკონომიკური ზრდა: მაისში წლიურმა ეკონომიკურმა ზრდამ 6.4% შეადგინა (აპრილში 6.2% იყო). • უნაღდო დანახარჯები: ივნისის მონაცემებით, მოსახლეობისა და არარეზიდენტების რეალური უნაღდო დანახარჯები მცირედით შემცირდა, რაც აქტივობის დროებით შენელებაზე მიუთითებს. თუმცა, ივნისის ბოლოდან თბილისისა და ბათუმის აეროპორტებში ფრენების მატება ივლისში ტურისტული ნაკადების გაძლიერების პროგნოზს აჩენს. • უცხოური ინვესტიციები: ივნისში უცხოელმა ინვესტორებმა აქტიურად შეიძინეს ქართული სახელმწიფო ფასიანი ქაღალდები, რის შედეგადაც მათი წილი მთავრობის ფასიან ქაღალდებში 8.3%-მდე გაიზარდა (რაც 2022 წლის თებერვლის შემდეგ მაქსიმუმია).

სავალუტო ბაზარზე არსებული სიჭარბის ფონზე, საქართველოს საერთაშორისო რეზერვები ივნისის ბოლოსთვის გაიზარდა და 7.1 მილიარდი აშშ დოლარი შეადგინა, რაც წლიურად თითქმის 52%-იანი მატებაა. ამასთან, ეროვნულმა ბანკმა დამატებით 100 მილიონი დოლარის ღირებულების მონეტარული ოქრო შეიძინა, რის შედეგადაც ოქროს წილმა მთლიან რეზერვებში 14.2%-ს მიაღწია. ოფიციალური პროგნოზით, რეზერვების დაგროვება მომდევნო თვეებშიც გაგრძელდება, თუმცა შედარებით ზომიერი ტემპით.