ახლო აღმოსავლეთში განახლებული ესკალაცია: რა იცვლება საქართველოს ეკონომიკისთვის?|თიბისი კაპიტალის მაკროეკონომიკური განახლება

ახლო აღმოსავლეთში კონფლიქტის განახლებიდან ორ კვირაზე მეტი გავიდა. უკვე ჩანს, რომ ინფლაციური რისკები მნიშვნელოვნად გაიზარდა, რაც საპროცენტო განაკვეთის ხანგრძლივად მაღალ დონეზე შენარჩუნების არგუმენტს აძლიერებს. ამავე დროს, უახლესი ინდიკატორები ტურიზმისა და ადგილობრივი ხარჯების შენელებაზე, ან სავალუტო შემოდინებებისა და ლარის კურსის გაუარესებაზე არ მიუთითებს. ამდენად, თიბისი კაპიტალი წლის ბოლოს ინფლაციის პროგნოზს ზრდის, ხოლო ეკონომიკური ზრდისა და გაცვლითი კურსის საბაზო სცენარებს უცვლელად ტოვებს.

როგორც თიბისი კაპიტალი ივნისში მიუთითებდა, ბაზრებმა დეესკალაციის ნიშნები ოპტიმისტურად შეაფასა და სასაქონლო ფასები მკვეთრად შემცირდა. ამჟამად, განწყობა საპირისპირო მიმართულებითაა შეცვლილი. მარტის მსგავსად, თიბისი კაპიტალი აგრძელებს უახლეს ინდიკატორებზე დაკვირვებას, რაც ეკონომიკური გავლენის რეალურ დროში შეფასების საშუალებას იძლევა.

ყველაზე თვალსაჩინო ცვლილება საერთაშორისო სასაქონლო ფასებია. ბრენტის ტიპის ნავთობის ფასი 7 ივლისის 72 აშშ დოლარიდან 24 ივლისს დაახლოებით 100 აშშ დოლარამდე გაძვირდა. პარალელურად, გაიზარდა სოფლის მეურნეობის პროდუქციის, მაგალითად ხორბლისა და სოიოს, ფასებიც. მნიშვნელოვან რისკს ქმნის რეგიონულ საზღვაო მარშრუტებზე შესაძლო შეფერხება, რაც ნავთობის ფასებზე დამატებით ზეწოლას ნიშნავს.

როგორც თიბისი კაპიტალის პუბლიკაციებში იყო აღნიშნული, ინფლაციის ახლო პერიოდის პერსპექტივისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორები კვლავ ნავთობისა და სურსათის ფასებია, რომლებზეც ივნისის წლიური 5.8%-იანი ინფლაციიდან ნახევარზე მეტი მოდიოდა (3.1 პროცენტული პუნქტი). ამ მხრივ, საერთაშორისო და ადგილობრივ ფასებს შორის კავშირი ისტორიულად მაღალია, განსაკუთრებით ნავთობის შემთხვევაში, სადაც ესკალაციის ეფექტი ადგილობრივ ბაზარზე უკვე შეიმჩნევა. ბენზინი, რომელიც თვის დასაწყისში მცირედით გაიაფდა, 20 ივლისიდან მსხვილ ქსელებში უკვე ისევ გაძვირდა. დამატებით ზეწოლაზე მიუთითებს საკვების ფასების გლობალური ზრდაც, თუმცა ამ არხიდან გადმოცემის მექანიზმი შედარებით გრძელვადიანია და ადგილობრივი მიწოდების ფაქტორებზეცაა დამოკიდებული.

მოცემული დინამიკის გათვალისწინებით, 2026 წლის ბოლოს თიბისი კაპიტალის ინფლაციის პროგნოზი 5.1%-დან კვლავ 6%-მდე იზრდება. შესაბამისად, პროგნოზი, ფაქტობრივად, უბრუნდება წინა სცენარს, რომელიც კონფლიქტის შედარებით ხანგრძლივ დონეზე შენარჩუნებისა და დეკემბრისთვის ბრენტის ტიპის ნავთობის ფასის 80-85 აშშ დოლარის ფარგლებში დასტაბილურების დაშვებებს ეყრდნობოდა. რადგან აღნიშნული წლის დარჩენილ პერიოდში ნავთობის გარკვეულწილად გაიაფებას მოიაზრებს, იმ შემთხვევაში, თუ ფასები უცვლელი დარჩება ან გაძვირდება, ინფლაციის პროგნოზი, შესაძლოა, დამატებით გაიზარდოს. მიმდინარე მდგომარეობით, ბირჟების მოლოდინებიც, რომლებიც ბოლო პერიოდში განსაკუთრებით მერყევია, ნავთობის მხრივ, დაახლოებით, მსგავს დინამიკას ითვალისწინებს.

სასაქონლო პროდუქციაზე მაღალი ფასები, ინფლაციასთან ერთად, ექსპორტიდან შემოსავალზეც ზრდის მიმართულებით მოქმედებს. საქონლის ექსპორტი იანვარ-ივნისში წლიურად 20%-ით გაიზარდა, რაც ძირითადად ნავთობის, ოქროს, ფეროშენადნობებისა და სპილენძის ექსპორტს უკავშირდება.

ამავდროულად, მარტისა და აპრილისგან განსხვავებით, ტურიზმის სექტორში შენელება ჯერჯერობით არ იკვეთება. მეორე კვარტალში ტურიზმიდან შემოსავლები წლიურად 3.8%-ით შემცირდა, რაც, ფაქტობრივად, მთლიანად აპრილის ეფექტით იყო განპირობებული, ვინაიდან ფრენებისა და უნაღდო დანახარჯების მონაცემები მაისსა და ივნისში უკვე აღდგენაზე მიუთითებს. რაც შეეხება ივლისს, 13 ივლისის შემდგომ საქართველოს აეროპორტებში ფრენების რაოდენობა გაზრდილია, ხოლო არარეზიდენტების უნაღდო დანახარჯები, რომლებიც ტურიზმიდან შემოსავლების პროგნოზისთვის გამოიყენება, 19 ივლისის მდგომარეობით, როგორც თვიურად, ასევე წლიურად აჩქარებულია.

ერთობლივად, ტურიზმიდან შემოსავლების, საქონლის ექსპორტისა და ფულადი გზავნილების ზრდის ფონზე, იმპორტის შედარებით დაბალ ნიშნულზე შენარჩუნებასთან ერთად, წმინდა სავალუტო შემოდინებები პირველ კვარტალთან შედარებით გაზრდილია. მკითხველისთვის ცნობილია, რომ, ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტის მიუხედავად, პირველ კვარტალში მიმდინარე ანგარიშის სეზონურად შესწორებული ბალანსი, რეინვესტირებული შემოსავლების გამორიცხვით, პროფიციტში დარჩა. ამდენად, თუ კონფლიქტის დამატებით მნიშვნელოვანი ესკალაცია არ მოხდა, სავალუტო შემოდინებების მხრივ შესამჩნევი დანაკლისი მოსალოდნელი არ არის.

შენელება არ იკვეთება ადგილობრივი აქტივობის კუთხითაც. რეზიდენტების უნაღდო დანახარჯები, 19 ივლისის მდგომარეობით, როგორც წინა თვესთან, ასევე 2025 წლის ივლისთან შედარებით გაზრდილია. შესაბამისად, მთლიანი უნაღდო ხარჯები, რომლებიც ეკონომიკური ზრდის პროგნოზისთვის გამოიყენება, ასევე იზრდება. საერთო ჯამში, 2026 წელს ეკონომიკური ზრდის 7.4%-იანი პროგნოზი უცვლელი რჩება.

ინფლაციის უფრო მაღალი პროგნოზი განაკვეთის ხანგრძლივად მაღალ დონეზე შენარჩუნების არგუმენტს აძლიერებს. ამავე დროს, ინფლაციის უფრო ხისტი მაჩვენებლები მეტწილად ზომიერ წნეხზე მიუთითებს, ხოლო პოლიტიკის გადაწყვეტილებისთვის უფრო მნიშვნელოვანი საშუალოვადიანი პროგნოზია, ვიდრე მიმდინარე ტენდენციები. შესაბამისად, საბაზო სცენარად წლის ბოლომდე 8.25%-იანი განაკვეთი რჩება, თუმცა გამორიცხული არც 8.5%-მდე დამატებითი ზრდაა, ვინაიდან სებ-მა 6 მაისს განაკვეთი 25 საბაზისო პუნქტით სწორედ მსგავსი გარემოს საპასუხოდ გაზარდა. სებ-ის შემდეგი გადაწყვეტილება 29 ივლისს გახდება ცნობილი. გლობალური საპროცენტო გარემოც შედარებით მკაცრია, თუმცა მთავარ განმსაზღვრელ ფაქტორად მაინც ადგილობრივი ინფლაციის პერსპექტივა რჩება.

უცვლელია ლარის გაცვლითი კურსის პროგნოზიც: წლის ბოლოს ერთი დოლარი 2.60-2.65 ლარის ფარგლებშია მოსალოდნელი. თუმცა აღსანიშნავია, რომ მიმდინარე ტენდენციები უფრო ძლიერი ლარის სცენარისკენ იხრება. სავალუტო შემოდინებები მყარია, ხოლო პოლიტიკის განაკვეთის შემცირების სივრცე კიდევ უფრო შეიზღუდა. ამავდროულად, მარტისგან განსხვავებით, მიმდინარე ეპიზოდს დეპოზიტების კონვერტაცია არ მოჰყოლია და ამ არხიდან ლარზე წნეხი არ შექმნილა. 21 ივლისის მდგომარეობით, დეპოზიტების ლარიზაცია ესკალაციამდე პერიოდთან შედარებით გაზრდილია.