აშშ-ის სავალუტო კრიზისის განვითარების 5 შესაძლო სცენარი - JPMorgan-ის ანალიზი

აშშ-ის სახელმწიფო ვალის მოცულობამ მთლიანი შიდა პროდუქტის 101%-ს გადააჭარბა, რაც 2001 წელს დაფიქსირებულ 31%-იან მაჩვენებელთან შედარებით მკვეთრად გაზრდილი მაჩვენებელია.

JPMorgan Asset Management-ის მთავარმა გლობალურმა სტრატეგმა, დევიდ კელიმ გამოაქვეყნა ანალიტიკური დოკუმენტი, სადაც უახლოესი ათწლეულისთვის ქვეყნის ფისკალური ტრაექტორიის განვითარების 5 სცენარი განიხილება.

საყურადღებოა, რომ ყველაზე ოპტიმისტური პროგნოზის მიხედვითაც კი, 2036 წლისთვის ვალის თანაფარდობა მშპ-სთან 115%-ს მიაღწევს, ხოლო საბაზისო ვარიანტი ამ მაჩვენებლის 130%-მდე ზრდას ითვალისწინებს. კელის პროგნოზს იზიარებს საერთაშორისო სავალუტო ფონდიც, რომლის ფისკალურ საქმეთა დირექტორმა, როდრიგო ვალდესმა განაცხადა, რომ პროცესების დასასტაბილურებლად საჭიროა მშპ-ის 4 პროცენტული პუნქტის მოცულობის ფისკალური კონსოლიდაცია, რაც ამერიკის თანამედროვე ისტორიაში მშვიდობიანობის პერიოდში ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბური შემცირება იქნება.

რაც შეეხება მეორე, შედარებით პოზიტიურ სცენარს, ის გულისხმობს ფისკალური მდგომარეობის ნელ გაუარესებას ბაზრის მკვეთრი რეაქციის გარეშე. ამ ვარიანტის მიხედვით, ხელოვნური ინტელექტის ფართო დანერგვა პროდუქტიულობის ზრდას უზრუნველყოფს, საიმიგრაციო შეზღუდვების შემსუბუქება კი სამუშაო ძალის მატებას შეუწყობს ხელს. თუმცა, IMF-ის წარმომადგენელმა აღნიშნა, რომ ტექნოლოგიურმა პროგრესმა შესაძლოა შრომის ბაზრის რყევები და სიმდიდრის კონცენტრაცია გამოიწვიოს, რაც საშემოსავლო და სოციალური გადასახადების ბაზას შეამცირებს.

მესამე, ანუ ყველაზე ნეგატიური სცენარი სრულმასშტაბიან ფისკალურ კრიზისს და ფედერალური რეზერვის დამოუკიდებლობაზე პოლიტიკურ ზეწოლას მოიაზრებს. ვალდესის განმარტებით, ვინაიდან რეალური საპროცენტო განაკვეთები პანდემიამდელ პერიოდთან შედარებით 6 პროცენტული პუნქტით მაღალია, აშშ-ის სახაზინო ობლიგაციების მიმართ ნდობის დაკარგვის შემთხვევაში, სტრესული სცენარით გლობალური სახელმწიფო ვალი მსოფლიო მშპ-ის 121%-ს მიაღწევს.

ამასთან, ვალის ზრდის ტემპის შენელება თეორიულად შესაძლებელია ხარჯების მკვეთრი შემცირებით ან გადასახადების გაზრდით, რაც მეოთხე და მეხუთე სცენარებს შეესაბამება. კელის განცხადებით, ხარჯების შემცირებას ხელს უშლის ის გარემოება, რომ სოციალური პროგრამების შეკვეცა პოლიტიკურად სარისკოა, ხოლო სამხედრო ბიუჯეტი ბოლო პერიოდში $1.5 ტრილიონამდე გაიზარდა.

შესაბამისად, ანალიტიკოსთა შეფასებით, მომდევნო ათწლეულში ბიუჯეტის დეფიციტის შემცირების მიზნით მკვეთრი რეფორმების გატარება ნაკლებად მოსალოდნელია და ქვეყანა ფინანსური გაუარესების ნელ ტრაექტორიას შეინარჩუნებს.