ნავთობგიგანტები ახლო აღმოსავლეთის რისკების ფონზე ალასკაში ბრუნდებიან

მსოფლიოს უმსხვილესი ნავთობკორპორაციები ალასკის არქტიკაში ძიების პროცესს უბრუნდებიან, რის შედეგადაც შტატის სტატუსი იცვლება.

ანალიტიკოსების თქმით, დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის მიერ რეგულაციების გაუქმების, ახლო აღმოსავლეთის ომით გამოწვეული მიწოდების ჯაჭვის არასტაბილურობისა და მსხვილი ნავთობის საბადოების მიყოლებით აღმოჩენის ფონზე, ალასკა კვლავ გლობალური ნავთობინდუსტრიის ჰაბად ყალიბდება.

Financial Times-ის (FT) ინფორმაციით, მარტში გამართულ ტენდერში მონაწილეობა ExxonMobil-მა, Shell-მა და Repsol-მა მიიღეს. მათ "ალასკის ნავთობის ეროვნული რეზერვში" (NPR-A) ჯამში 163 მილიონი დოლარის ღირებულების ტერიტორიის დამუშავების უფლება მოიპოვეს. აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის (USGS) შეფასებით, ეს ტერიტორია დაახლოებით 8.8 მილიარდ ბარელ ნედლ ნავთობს შეიცავს.

FT აღნიშნავს, რომ ინდუსტრია განსაკუთრებულ ყურადღებას Shell-ის დაბრუნებას აქცევს. 2015 წელს ალასკის არქტიკაში ოფშორული ბურღვის პროექტის ჩავარდნისა და დაახლოებით 7 მილიარდი დოლარის დაკარგვის შემდეგ, Shell-მა განაცხადა, რომ "ხილვად მომავალში" ალასკაზე ძიებას შეაჩერებდა. იმ დროს, არქტიკაში ბურღვა უზარმაზარი ხარჯების, გარემოსდაცვითი ჯგუფების წინააღმდეგობისა და დაბალი მოგებიანობის გამო, წარუმატებელი ინვესტიციის კლასიკურ მაგალითად ითვლებოდა.

თუმცა, ბოლო დროს, ალასკის ჩრდილოეთ ფერდობზე მსხვილი ნავთობის საბადოების აღმოჩენის შემდეგ, განწყობები შეიცვალა. Santos-ისა და Repsol-ის მიერ ერთობლივად დამუშავებული პროექტი "Pikka" ამ თვეში დღეში 80 000 ბარელამდე ნავთობის მოპოვებას დაიწყებს, ხოლო ConocoPhillips-ის 9-მილიარდიანი პროექტი "Willow" 2029 წლიდან დღეში 180 000 ბარელის მოპოვებას გეგმავს.

Shell-ის აღმასრულებელმა დირექტორმა, ვალ სავანმა FT-ს განუცხადა, რომ საძიებო სამუშაოები ახლა სრულიად სხვა ტერიტორიაზე მიმდინარეობს. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ "საუბარია არა არქტიკის ოფშორულ ბურღვაზე, რაც ადრე პრობლემური იყო, არამედ სახმელეთო რეგიონზე, სადაც საწარმოო ბაზა უკვე არსებობს". Exxon-იც, რომელიც ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ფოკუსირებული იყო ისეთ რეგიონებზე, როგორიცაა გაიანა, ახლა თვალს კვლავ ალასკისკენ აპყრობს.

გლობალური ნავთობკორპორაციები "ახალი საბადოების აღმოჩენაზე" დებენ ფსონს. ნავთობზე ფასების მერყეობისა და სუფთა ენერგიაზე გადასვლის წნეხის მიუხედავად, ნავთობზე მოთხოვნა მოსალოდნელზე უფრო სტაბილური აღმოჩნდა, მაშინ როცა არსებული საბადოებიდან წარმოება მცირდება. ინდუსტრიაში ზოგიერთი იმასაც ამბობს, რომ "მთავარი პრობლემა ფული კი არა, ახალი მარაგების უზრუნველყოფაა".

ამ ვითარებაში ალასკა, როგორც ერთ-ერთი იშვიათი, "აუთვისებელი დიდი რესურსების პროვინცია", კვლავ იქცევს ყურადღებას. რეგიონი, რომელიც ერთ დროს "გარემოსდაცვითი რეგულაციებისა და დაბალი მოგებიანობის გამო" დასრულებულ პროექტად მიიჩნეოდა, ენერგეტიკული დომინაციისთვის გლობალური ბრძოლის ასპარეზად ბრუნდება.

ახლო აღმოსავლეთში ომის შემდგომმა მიწოდების ჯაჭვის არასტაბილურობამ ალასკის სტრატეგიული ღირებულება კიდევ უფრო გაზარდა. Wood Mackenzie-ს მონაცემებით, ალასკაში ნედლი ნავთობის მოპოვება (რომელიც 1988 წელს დღეში 2 მილიონ ბარელს აჭარბებდა) კლების ტენდენციით ხასიათდებოდა და 2024 წელს დაახლოებით 475 000 ბარელამდე - ბოლო 50 წლის მინიმუმამდე დაეცა. თუმცა, "Pikka"-სა და "Willow"-ს ამოქმედების შემდეგ, 2030 წლისთვის ყოველდღიური წარმოება, სავარაუდოდ, 750 000 ბარელამდე გაიზრდება.