„პესიმისტური გათვლებით 5 000 ტონა თევზი უნდა გვეწარმოებინა, რეალურად ვაწარმოებთ 2 400 ტონას“- რა აფერხებს აკვაკულტურის განვითარებას?

საქართველოში თევზის წარმოება ბოლო წლების მინიმუმზეა. საქსტატის მონაცემებით, 2025 წელს აკვაკულტურის სექტორმა მხოლოდ 2 445 ტონა თევზი აწარმოვა. პიკი 2021 წელს დაფიქსირდა, რა დროსაც წარმოება თითქმის 2900 ტონას აღწევდა.

ორგანული აკვაკულტურის განვითარების ასოციაცია "ფორეჯის" წარმომადგენლის და სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების ექსპერტის, ალეკო ბაღდაძის განმარტებით, წარმოების კლება პირდაპირ კავშირშია 2023 წელს ძალაში შესულ „აკვაკულტურის შესახებ“ კანონთან. მისი თქმით, ახალმა რეგულაციებმა ფერმერებს აკვაკულტურის საქმიანობის სპეციალური ნებართვის აღება დაავალდებულა, თუმცა მკაცრი ტექნიკური პარამეტრების გამო, ბევრმა მეურნეობამ კრიტერიუმები ვერ დააკმაყოფილა. მისი ინფორმაციით, ამ დროისთვის ქვეყანაში მხოლოდ 150-მდე ნებართვაა გაცემული, დარჩენილი ფერმერები კი დაჯარიმების მუდმივი სტრესის ქვეშ საქმიანობენ.

„ამან გამოიწვია ის, რომ გარკვეული შეფერხებებია წარმოებაში და წარმოების დინამიკაც შემცირებულია, გარდა ამისა, რომ ტექნოლოგიური და პროფესიული ნაკლებობაა დარგში. შესაბამისად, დღესაც მეურნეობები მუშაობენ ღია გრუნტზე, ღია მეურნეობებში, სადაც არ არის თევზის ბიოუსაფრთხოება დაკმაყოფილებული. შესაბამისად დანაკარგები დიდია, დანაკარგები იწვევს თვითღირებულების გაზრდას და საბაზრო ღირებულება შესაბამისად მაღალია თევზის. აი ეს არის ძირითადი პრობლემები, რაც იწვევს წარმოების შემცირებას“,-აცხადებს ალეკო ბაღდაძე.

მისი თქმით, პრობლემურია სახელმწიფო თანადაფინანსების მოდელიც. არსებული წესით, სახელმწიფო პროექტის ღირებულების 50%-ს მხოლოდ მას შემდეგ ფარავს, რაც ფერმერი სამუშაოებს საკუთარი ხარჯებით დაასრულებს. ეს მიდგომა სექტორიდან თიშავს იმ მცირე მეურნეობებს, რომელთაც საწყისი კაპიტალი არ გააჩნიათ.

„მდგრადი განვითარების პრინციპს აქვე ვკლავთ. მდგრადი განვითარების პრინციპი ისაა, რომ სუსტს უნდა მიეცეს გაძლიერების საშუალება. დღევანდელი მოდელით კი ის, ვისაც ფინანსური რესურსი არ აქვს, პროექტს ვერასდროს განახორციელებს“, -აცხადებს ექსპერტი.