რუსეთის წილის მკვეთრი კლება და ჩინეთის ზრდა - რა ტენდენციებს აჩვენებს საქართველოს საგარეო დამოკიდებულების უახლესი ინდექსი
საქართველოს საერთაშორისო სავაჭრო პალატის (ICC Georgia) და EBIT GROUP-ის მიერ მომზადებული უახლესი ინდექსის თანახმად, 2026 წლის პირველ კვარტალში ქვეყნის საგარეო ეკონომიკური აქტივობა შემცირდა, რამაც ინდექსის კლება განაპირობა.
საქართველოს საგარეო ეკონომიკური დამოკიდებულების ინდექსი (GFEDI) 2026 წლის პირველ კვარტალში წინა კვარტალთან შედარებით 4.4%-ით შემცირდა და 9,012,968 ერთეული შეადგინა.
ინდექსი ხუთი კომპონენტისგან შედგება: იმპორტი, ექსპორტი, ფულადი გზავნილები, პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები და შემოსავალი საერთაშორისო ტურიზმიდან. კვარტალურ ჭრილში ხუთივე კომპონენტიდან მხოლოდ იმპორტმა აჩვენა ზრდა 4.5%-ით - ხოლო დანარჩენმა ოთხმა კომპონენტმა კლება დააფიქსირა.
საერთაშორისო ვაჭრობის სურათი
ექსპორტმა კვარტალში წინა კვარტალთან შედარებით 9.3%-იანი კლება აჩვენა და 1.94 მილიარდ დოლარამდე შემცირდა, თუმცა წლიურ ჭრილში სურათი საპირისპიროა - ექსპორტი 22.6%-ით არის გაზრდილი, რაც ინდექსის ხუთივე კომპონენტს შორის ყველაზე მყარი წლიური ზრდაა. ამ ზრდას სათავეში ჩინეთი და თურქეთი უდგანან: ჩინეთში საქართველოდან მიწოდება სამჯერ მეტად გაიზარდა, ხოლო თურქეთში ექსპორტი თითქმის გაორმაგდა.
იმპორტმა კვარტალურად 4.5%-ით მოიმატა, თუმცა ეს ზრდა ძირითადად „სხვა" ქვეყნების კატეგორიაში დაფიქსირებულმა მკვეთრმა ცვლილებამ განაპირობა, რაც, ავტორთა შეფასებით, შესაძლოა ნაკადების ხელახალ კლასიფიკაციასაც უკავშირდებოდეს და არა აუცილებლად რეალურ სავაჭრო აქტივობის ზრდას. წლიურ ჭრილში იმპორტი 3.0%-ით შემცირებულია, ძირითადად აშშ-დან და გაერთიანებული სამეფოდან შემცირებული მიწოდების ხარჯზე.
რუსეთის წილის შემცირება
ანგარიშის ერთ-ერთი მთავარი მიგნება რუსეთთან ეკონომიკური კავშირების დინამიკას ეხება. ფულადი ნაკადების მოცულობა რუსეთიდან ერთი წლის განმავლობაში 85%-ით შემცირდა - 643 მილიონიდან 95 მილიონ დოლარამდე, რასაც ავტორები 2022 წლის შემდეგ არსებული ზრდის ტალღის დასრულებას უკავშირებენ. შედეგად, რუსეთის წილი საერთო ინდექსში წლიურ ჭრილში 15.9%-დან 11.3%-მდე შემცირდა, რითაც მისი, როგორც დომინანტი პარტნიორის, პოზიცია თურქეთის მსგავს დონემდე დაეცა.