საქართველოდან თამბაქოს ექსპორტი 90%-ით შემცირდა - კლება თითქმის სრულად ყირგიზეთის ბაზარზე მოდის

საქსტატის ოფიციალური მონაცემებით, 2026 წლის 6 თვეში საქართველოდან ექსპორტზე 3.75 მილიონი დოლარის ღირებულების თამბაქოს ნაწარმი გავიდა, რაც 2025 წლის ანალოგიური პერიოდთან შედარებით (დაახლოებით 37.5 მლნ აშშ დოლარი) 90%-ით შემცირებული მაჩვენებელია.

ექსპორტის მკვეთრი შემცირება ძირითადად ცენტრალური აზიის, კერძოდ ყირგიზეთის მიმართულებით მიწოდების საგრძნობლად შემცირებამ განაპირობა: ქვეყანა გასულ წელს თამბაქოს ექსპორტის ძირითად ბაზარს წარმოადგენდა.

აღნიშნული მონაცემები რეექსპორტს ასახავს. საქართველოში თამბაქოს ნაწარმის ადგილობრივი ექსპორტი თითქმის არ ხორციელდება, შესაბამისად, ქვეყნიდან გასული პროდუქცია მთლიანად უცხოური წარმოებისაა.

კერძოდ, ოფიციალური სტატისტიკით, 2026 წლის იანვარ-ივნისში საქართველოდან ექსპორტირებული თამბაქოს ნაწარმის საერთო ღირებულებამ 3.75 მილიონი დოლარი შეადგინა, ხოლო ფიზიკურმა მოცულობამ - 259.5 ტონა (250.5 მილიონი ღერი).

მიმდინარე წლის პირველ ნახევარში ექსპორტის ძირითადი წილი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებსა და ირანზე გადანაწილდა, რომლებზეც მთლიანი ექსპორტის 87%-ზე მეტი მოდის:

• არაბთა გაერთიანებული საამიროები - $2.11 მლნ (130.5 ტონა) • ირანი - $1.16 მლნ (71.5 ტონა) • ყირგიზეთი - $238.0 ათასი (2.7 ტონა) • ისრაელი - $203.7 ათასი (53.9 ტონა) • აზერბაიჯანი - $36.6 ათასი (0.2 ტონა) • ჩინეთი - $4.0 ათასი (0.7 ტონა)

გასული წლის ანალოგიურ პერიოდში (2025 წლის იანვარ-ივნისი) კი თამბაქოს ექსპორტი მაღალ ნიშნულზე იყო და 37.5 მილიონ აშშ დოლარს აჭარბებდა. ამ პერიოდში საექსპორტო გეოგრაფია ძირითადად ერთ, ყირგიზეთის ბაზარზე იყო კონცენტრირებული:

• ყირგიზეთი - $34.59 მლნ (1,936.5 ტონა) - მთლიანი ექსპორტის 92% • ყაზახეთი - $953.5 ათასი (19.8 ტონა) • რუსეთი - $802.5 ათასი (116.5 ტონა) • ინდოეთი - $625.8 ათასი (67.8 ტონა) • ტაჯიკეთი - $204.4 ათასი (14.4 ტონა) • ჩინეთი - $199.5 ათასი (2.8 ტონა) • საფრანგეთი - $137.2 ათასი (14.8 ტონა)

ყირგიზეთის მიმართულებით ექსპორტის $34.59 მილიონიდან $238 ათასამდე შემცირებამ უშუალო გავლენა იქონია სექტორის ჯამურ მაჩვენებელზე.

რაც შეეხება 2025 წლის განმავლობაში საქართველოდან განხორციელებული თამბაქოს ექსპორტს, მისმა ჯამურმა ღირებულებამ 44.1 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა.

2025 წლის ჯამური მონაცემებით, ძირითადი საექსპორტო პარტნიორები იყვნენ:

• ყირგიზეთი - $35.01 მლნ (1,968.7 ტონა) • არაბთა გაერთიანებული საამიროები - $3.57 მლნ (203.3 ტონა) • სომხეთი - $1.41 მლნ (83.2 ტონა) • რუსეთი - $1.11 მლნ (158.9 ტონა) • ყაზახეთი - $1.10 მლნ (35.4 ტონა) • ინდოეთი - $776.5 ათასი (82.0 ტონა) • ჩინეთი - $370.5 ათასი (4.7 ტონა)

თამბაქოს ექსპორტის მრავალწლიანი ანალიზი აჩვენებს, რომ სექტორში აქტიურობის პიკი 2022-2023 წლებში დაფიქსირდა.

წელი ექსპორტი (მლნ აშშ დოლარი) წლიური ცვლილება (%) 2020 $28.96 - 2021 $29.44 +1.7% 2022 $62.02 +110.7% 2023 $76.79 +23.8% (ისტორიული მაქსიმუმი) 2024 $63.98 -16.7% 2025 $44.08 -31.1% 2026 (6 თვე) $3.75 -90.0% (2025 წლის 6 თვესთან შედარებით)

ადგილობრივი ექსპორტი

თამბაქოს ნაწარმის ადგილობრივი ექსპორტი არსებობს, თუმცა მისი მოცულობა მთლიან საექსპორტო მაჩვენებლებში უმნიშვნელოა და კლების მკვეთრი ტენდენციით ხასიათდება. ადგილობრივმა ექსპორტმა პიკს 2023 წელს მიაღწია (2.76 მლნ აშშ დოლარი), რის შემდეგაც მაჩვენებელი 2025 წელს 1.06 მლნ დოლარამდე შემცირდა, ხოლო 2026 წლის პირველ 6 თვეში სულ 165.7 ათასი დოლარი შეადგინა.

ამასთან, პროცესი საექსპორტო ბაზრების მაღალი ცვალებადობით გამოირჩევა: თუ 2022–2024 წლებში მთავარი მყიდველი ყაზახეთი იყო, 2025 წელს ის რუსეთმა ჩაანაცვლა ($1.02 მლნ), ხოლო 2026 წლის პირველ ნახევარში ქართული წარმოების თამბაქოს ერთადერთი მიმღები ისრაელი გახდა. შედეგად, ადგილობრივი ექსპორტი არამდგრადია და მისი წილი თამბაქოს მთლიან ექსპორტში 3-5%-ს არ აღემატება.