"ბაზარი განვითარების ადრეულ ეტაპზეა" - როგორია მონაცემთა ცენტრების პერსპექტივა საქართველოში?

"თიბისი კაპიტალის" მიერ მომზადებულ კვლევაში წერია, რომ საქართველოს მონაცემთა ცენტრების ბაზარი განვითარების ადრეულ ეტაპზეა. იგი მცირე რაოდენობის ობიექტებით, შეზღუდული საჯაროდ ხელმისაწვდომი ტექნიკური სპეციფიკაციებით და საერთაშორისო ღრუბლოვან პროვაიდერებზე ძლიერი დამოკიდებულებით ხასიათდება.

კვლევის თანახმად, ამ მიმართულებით მხოლოდ რამდენიმე ოპერატორია რეგისტრირებული, ხოლო ისეთი ტექნიკური დეტალები, როგორებიცაა დადგმული სიმძლავრე, რეზერვირების სტანდარტები და ენერგოეფექტურობა, ძირითადად საჯარო არაა. ამასთან, არ არსებობს დადასტურებული მესამე ან მეოთხე დონის ოპერატიული სერტიფიკატები მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი ობიექტი საპროექტო დონის სტანდარტებს აკმაყოფილებს.

პუბლიკაციის მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების სექტორი (ICT) სწრაფად გაფართოვდა, 2019 წლის 1.3 მილიარდი ლარიდან 2025 წლის 7.4 მილიარდ ლარამდე გაიზარდა და მშპ-ში მისი წილი 3%-დან 8%-მდე ავიდა, ეს ზრდა ჯერ კიდევ არ არის ასახული ადგილობრივ მონაცემთა ცენტრების მნიშვნელოვან მოთხოვნაში.

ავტორები მიუთითებენ, რომ საწარმო დონეზე ციფრული ტექნოლოგიების დანერგვა არათანაბარი რჩება: მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადი კავშირი ფართოდაა გავრცელებული, ისეთი მოწინავე ტექნოლოგიების გამოყენება, როგორიცაა ხელოვნური ინტელექტი (AI), ნივთების ინტერნეტი (IoT) და დიდი მონაცემები (Big Data), შეზღუდული რჩება, რაც აფერხებს მაღალმწარმოებლურ ინფრასტრუქტურაზე მოთხოვნის ზრდას. შედეგად, საქართველოში გენერირებული მონაცემების მნიშვნელოვანი ნაწილი კვლავ ინახება და მუშავდება გარე წყაროებზე, საწარმოები კი ეყრდნობიან საერთაშორისო ღრუბლოვან პროვაიდერებს (მაგ., AWS, Microsoft Azure, Google Cloud) და ამჟამად არ არსებობს ჰიპერმასშტაბური ან ხელოვნური ინტელექტის ინფრასტრუქტურა.

"ინფრასტრუქტურის თვალსაზრისით, საქართველო შერეული მზადყოფნის პროფილს წარმოადგენს. მიუხედავად იმისა, რომ ელექტროენერგეტიკული სისტემა შედარებით სტაბილურია და ძირითადად ჰიდროენერგიაზეა დაფუძნებული, გენერაციის სეზონური ცვალებადობა შეზღუდვებს ქმნის საიმედო, მთელი წლის განმავლობაში უწყვეტ მომარაგებაზე, განსაკუთრებით ისეთი დიდი, უწყვეტი დატვირთვებისთვის, როგორიცაა მონაცემთა ცენტრები. ვითარებას კიდევ უფრო ართულებს უწყვეტი საბაზისო სიმძლავრის შეზღუდული ხელმისაწვდომობა, საბალანსო ბაზარზე მზარდი ზეწოლა და საერთაშორისო ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კავშირების არასაკმარისი რეზერვირება, რაც ერთობლიობაში აფერხებს ჰიპერმასშტაბური და ხელოვნური ინტელექტის ინტენსიური ინფრასტრუქტურის განვითარებას უახლოეს პერიოდში",- წერია კვლევაში.

მასში ასევე საუბარია, რომ რეგიონულ დონეზე სომხეთი ყალიბდება ხელოვნური ინტელექტის გამოთვლით ცენტრად, რასაც ხელს უწყობს მასშტაბური ინვესტიციები GPU-ზე დაფუძნებულ ინფრასტრუქტურაში და ღრუბლოვანი ტექნოლოგიებისა და ხელოვნური ინტელექტის განვითარების მხარდამჭერი ძლიერი პოლიტიკის თანხვედრა. ეს ცვლილება სამხრეთ კავკასიაში ახალ დინამიკას ამკვიდრებს.

"საერთო ჯამში, საქართველო სტრატეგიულად გარდამტეხ მომენტში იმყოფება. მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამინდელი სიმძლავრე და მოთხოვნა შეზღუდული რჩება, კავშირისა და რეგიონული დინამიკის გაუმჯობესება ზრდის საფუძველს ქმნის. ამ პოტენციალის რეალიზება მოითხოვს დროულ ინვესტიციებს, ენერგეტიკული და დამაკავშირებელი ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებასა და უფრო მიზანმიმართულ პოლიტიკურ ჩარჩოს. ეს საშუალებას მისცემს საქართველოს, დამაკავშირებელ სისტემებზე ორიენტირებული ეკოსისტემიდან რეგიონულ ციფრულ ინფრასტრუქტურულ ლანდშაფტში ბევრად უფრო ინტეგრირებულ როლზე გადავიდეს",- აღნიშნულია პუბლიკაციაში.