მსოფლიოში მხოლოდ ერთი ქვეყანა არის სრულიად თვითკმარი|სად ვართ ჩვენ?

მსოფლიოში მხოლოდ ერთ ქვეყანას შეუძლია საკუთარი მოსახლეობის სრულად და დაბალანსებულად გამოკვება. ეს არის დასკვნა 2025 წლის საერთაშორისო კვლევისა, რომელიც სამეცნიერო ჟურნალ Nature Food-ში გამოქვეყნებულ მონაცემებს ეყრდნობა და რომელიც ვიზუალური ანალიზის ფორმით Visual Capitalist-მა გაავრცელა.

კვლევამ 186 ქვეყანა შეაფასა იმ პრინციპით, თუ რამდენად შეუძლიათ შვიდი ძირითადი საკვები ჯგუფის - ხილის, ბოსტნეულის, ხორცის, რძის პროდუქტების, თევზის, მარცვლეულისა და პარკოსნების სრულად ადგილობრივი წარმოებით უზრუნველყოფა. შედეგებმა აჩვენა, რომ გლობალური სასურსათო სისტემა საერთაშორისო ვაჭრობაზე უფრო ძლიერად არის დამოკიდებული, ვიდრე ეს ხშირად მიიჩნევა.

ანალიზის მიხედვით, მხოლოდ ერთი ქვეყანა, გაიანა აკმაყოფილებს ყველა შვიდი საკვები ჯგუფის თვითკმარობის კრიტერიუმს. ქვეყანა სრულად ფარავს საკუთარ შიდა მოთხოვნას და ზოგ შემთხვევაში, გარკვეულ კატეგორიებში ჭარბი წარმოებაც აქვს.

კვლევა ასევე აჩვენებს, რომ ჩინეთი და ვიეტნამი ყველაზე ახლოს არიან სრულ თვითკმარობასთან და ორივე ქვეყანას მხოლოდ ერთ კატეგორიაში აკლია შიდა წარმოება. ამ ქვეყნების შემდეგ მოდიან ისეთი ქვეყნები, როგორებიცაა ბრაზილია, არგენტინა, ავსტრალია, თურქეთი და უკრაინა, რომლებიც ხუთ საკვებ ჯგუფში მაინც აღწევენ თვითკმარობას.

პუბლიკაციის დასკვნაში ერთ-ერთი მთავარი აქცენტი კეთდება იმაზე, რომ ეკონომიკური სიძლიერე ავტომატურად არ ნიშნავს საკვების დამოუკიდებლობას. მაგალითად, შეერთებული შტატები და კანადა მხოლოდ ოთხ საკვებ ჯგუფში არიან თვითკმარები და ორივე ქვეყანა განსაკუთრებით დამოკიდებულია ხილისა და ბოსტნეულის იმპორტზე, რაც კლიმატური და გეოგრაფიული პირობებით არის განპირობებული.

კვლევის ავტორები აღნიშნავენ, რომ მსოფლიოს ქვეყნების მნიშვნელოვანი ნაწილი მხოლოდ რამდენიმე საკვებ კატეგორიაში ახერხებს შიდა მოთხოვნის დაკმაყოფილებას, ხოლო ბევრ რეგიონში, განსაკუთრებით ახლო აღმოსავლეთსა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, წყლის რესურსების დეფიციტი და კლიმატური პირობები მნიშვნელოვნად ზღუდავს სასოფლო-სამეურნეო შესაძლებლობებს.

საქართველო ამ კლასიფიკაციაში ორ საკვებ ჯგუფში თვითკმარ ქვეყნებს შორის არის, რაც ნიშნავს, რომ ქვეყნის საკვები უსაფრთხოება მნიშვნელოვანწილად დამოკიდებულია იმპორტზე, განსაკუთრებით მარცვლეულის და გარკვეული გადამუშავებული პროდუქტების მიმართულებით.

კვლევა ხაზს უსვამს გლობალური კვების სისტემის ურთიერთდამოკიდებულებას და იმ რისკებს, რომლებიც ჩნდება მიწოდების ჯაჭვების შეფერხების, ომების, კლიმატური ცვლილებებისა და სავაჭრო შეზღუდვების პირობებში. ავტორების შეფასებით, საკვების თვითკმარობა დღეს არა იზოლაციის, არამედ სტაბილურობისა და რისკების შემცირების ინდიკატორად განიხილება.