რა წერია აშშ-ირანის 14-პუნქტიან შეთანხმებაში? - სრული ტექსტი

შეერთებულმა შტატებმა ირანთან მიღწეული ურთიერთგაგების მემორანდუმის (MOU) ოფიციალური ტექსტი გამოაქვეყნა.

14-პუნქტიანი დოკუმენტი, სახელწოდებით "ისლამაბადის ურთიერთგაგების მემორანდუმი ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ირანის ისლამურ რესპუბლიკას შორის", მას შემდეგ გამოქვეყნდა, რაც მისმა გაუსაჯაროებლობამ პროტესტი გამოიწვია.

დოკუმენტს ხელი ორივე მხარემ ოფიციალურად 17 ივნისს მოაწერა - აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა საფრანგეთში, ვერსალის სასახლეში, ირანის პრეზიდენტმა მასუდ პეზეშკიანმა კი - ციფრულად. მხარეები ბირთვულ შეთანხმებაზე მოლაპარაკებებს შვეიცარიაში გააგრძელებენ.

გთავაზობთ 14-პუნქტიანი შეთანხმების სრულ ტექსტს, რომელიც CNN-მა გამოაქვეყნა:

ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა და ირანის ისლამურმა რესპუბლიკამ კეთილსინდისიერად, ერთობლივად მიაღწიეს შეთანხმებას შემდეგზე:

1 - ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა, ასევე მათი მოკავშირეები მიმდინარე ომში, აწერენ ხელს ამ მემორანდუმს, რათა გამოაცხადონ სამხედრო ოპერაციების დაუყოვნებლივი და მუდმივი შეწყვეტა ყველა ფრონტზე, მათ შორის ლიბანში. ისინი იღებენ ვალდებულებას, ამიერიდან არ დაიწყონ რაიმე ომი ან სამხედრო ოპერაცია ერთმანეთის წინააღმდეგ, თავი შეიკავონ ძალის გამოყენების ან მუქარისგან და უზრუნველყონ ლიბანის ტერიტორიული მთლიანობა და სუვერენიტეტი. საბოლოო შეთანხმება დაადასტურებს ომის მუდმივ შეწყვეტას ყველა ფრონტზე, მათ შორის ლიბანში, და ამ პუნქტის სხვა დებულებებს.

2 - ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა იღებენ ვალდებულებას, პატივი სცენ ერთმანეთის სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას და თავი შეიკავონ ერთმანეთის შიდა საქმეებში ჩარევისგან.

3 - ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა იღებენ ვალდებულებას, აწარმოონ მოლაპარაკებები და მიაღწიონ საბოლოო შეთანხმებას მაქსიმუმ 60 დღეში, რაც ორმხრივი თანხმობით შეიძლება გახანგრძლივდეს.

4 - ამ მემორანდუმზე ხელმოწერისთანავე, ამერიკის შეერთებული შტატები დაიწყებს საზღვაო ბლოკადისა და ირანის ისლამური რესპუბლიკის წინააღმდეგ მიმართული ნებისმიერი შეფერხების თუ დაბრკოლების მოხსნას და 30 დღის განმავლობაში სრულად დაასრულებს საზღვაო ბლოკადას. ამ პერიოდში გემების მოძრაობა ომამდელი ტრაფიკის პროპორციული იქნება, რომლის აღდგენასაც ირანის ისლამური რესპუბლიკა უზრუნველყოფს. გარდა ამისა, ამერიკის შეერთებული შტატები იღებს ვალდებულებას, საბოლოო შეთანხმების მიღწევიდან 30 დღეში გაიყვანოს თავისი ძალები ირანის ისლამური რესპუბლიკის მიმდებარე ტერიტორიიდან.

5 - ამ მემორანდუმზე ხელმოწერისთანავე, ირანის ისლამური რესპუბლიკა მიმართავს მაქსიმალურ ძალისხმევას, რათა უზრუნველყოს კომერციული გემების უსაფრთხო და უსასყიდლო გავლა მხოლოდ 60 დღის განმავლობაში, სპარსეთის ყურიდან ომანის ზღვისკენ და პირიქით. კომერციული გემების მოძრაობა დაუყოვნებლივ დაიწყება და ტექნიკური თუ სამხედრო დაბრკოლებების მოხსნისა და ირანის ისლამური რესპუბლიკის მიერ განაღმვის აუცილებლობის გათვალისწინებით, სრულად აღდგება 30 დღის განმავლობაში. ირანის ისლამური რესპუბლიკა ომანის სასულთნოსთან გამართავს დიალოგს ჰორმუზის სრუტეში მომავალი ადმინისტრირებისა და საზღვაო სერვისების განსაზღვრის მიზნით. ეს პროცესი წარიმართება სპარსეთის ყურის სხვა სანაპირო სახელმწიფოებთან განხილვის გზით, მოქმედი საერთაშორისო სამართლისა და ჰორმუზის სრუტის სანაპირო სახელმწიფოების სუვერენული უფლებების შესაბამისად.

6 - ამერიკის შეერთებული შტატები იღებს ვალდებულებას, რეგიონულ პარტნიორებთან ერთად შეიმუშაოს საბოლოო, ორმხრივად შეთანხმებული გეგმა, რომელიც ითვალისწინებს მინიმუმ 300 მილიარდ აშშ დოლარს ირანის ისლამური რესპუბლიკის რეკონსტრუქციისა და ეკონომიკური განვითარებისთვის. ამ გეგმის განხორციელების მექანიზმი საბოლოო შეთანხმების ნაწილად 60 დღის განმავლობაში დამტკიცდება. ყველა საჭირო ლიცენზია, გამონაკლისი და ნებართვა, რაც შესაბამისი ფინანსური ტრანზაქციებისთვისაა აუცილებელი, ამერიკის შეერთებული შტატების მიერ გაიცემა.

7 - ამერიკის შეერთებული შტატები იღებს ვალდებულებას, შეწყვიტოს ყველა სახის სანქცია ირანის ისლამური რესპუბლიკის წინააღმდეგ, მათ შორის გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) მმართველთა საბჭოს რეზოლუციები და აშშ-ის ყველა ცალმხრივი (პირველადი და მეორადი) სანქცია შეთანხმებული გრაფიკით, როგორც საბოლოო შეთანხმების ნაწილი. ირანის ისლამური რესპუბლიკა და ამერიკის შეერთებული შტატები აცნობიერებენ ზემოაღნიშნული სანქციების შეწყვეტის საკითხის კრიტიკულ მნიშვნელობას და გამოთქვამენ განზრახვას, დაუყოვნებლივ განიხილონ ეს საკითხები მოლაპარაკებების პროცესში, რათა მიაღწიონ მათზე ორმხრივ შეთანხმებას.

8 - ირანის ისლამური რესპუბლიკა ადასტურებს, რომ არ შეიძენს და არ შექმნის ბირთვულ იარაღს. ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა შეთანხმდნენ, გადაწყვიტონ დაგროვილი გამდიდრებული მასალის განკარგვის საკითხი იმ მექანიზმის შესაბამისად, რომელიც ორმხრივად შეთანხმდება მეშვიდე პუნქტში მითითებული გრაფიკის მიხედვით. მინიმალური მეთოდოლოგია გულისხმობს მის ადგილზევე "გაზავებას" IAEA-ს ზედამხედველობით. ორივე მხარე ასევე შეთანხმდა, განიხილოს გამდიდრების საკითხი და ირანის ისლამური რესპუბლიკის ბირთვულ საჭიროებებთან დაკავშირებული სხვა ორმხრივად შეთანხმებული საკითხები, იმ დამაკმაყოფილებელი ჩარჩოს საფუძველზე, რომელიც საბოლოო შეთანხმებაში აისახება. საბოლოო შეთანხმება დაადასტურებს ამ პუნქტის დებულებებს. ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა აცნობიერებენ ზემოაღნიშნული ბირთვული საკითხების კრიტიკულ მნიშვნელობას და გამოთქვამენ განზრახვას, დაუყოვნებლივ განიხილონ ეს საკითხები მოლაპარაკებების პროცესში, რათა მიაღწიონ მათზე ორმხრივ შეთანხმებას.

9 - საბოლოო შეთანხმების მიღწევამდე, ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა თანხმდებიან შეინარჩუნონ სტატუს-კვო. ირანის ისლამური რესპუბლიკა შეინარჩუნებს თავისი ბირთვული პროგრამის ამჟამინდელ სტატუს-კვოს, ხოლო ამერიკის შეერთებული შტატები არ დააწესებს ახალ სანქციებს და არ განათავსებს დამატებით ძალებს რეგიონში.

10 - ამერიკის შეერთებული შტატები იღებს ვალდებულებას, რომ ამ მემორანდუმზე ხელმოწერისთანავე და სანქციების შეწყვეტამდე, აშშ-ის ხაზინის დეპარტამენტი გასცემს გამონაკლისებს ირანული ნედლი ნავთობის, ნავთობპროდუქტებისა და წარმოებულების, და მათთან დაკავშირებული ყველა მომსახურების (მათ შორის საბანკო ტრანზაქციების, დაზღვევის, ტრანსპორტირების და ა.შ.) ექსპორტზე.

11 - ამერიკის შეერთებული შტატები იღებს ვალდებულებას, ამ მემორანდუმის ამოქმედებისთანავე, სრულად ხელმისაწვდომი გახადოს გამოსაყენებლად ირანის ისლამური რესპუბლიკის გაყინული ან შეზღუდული ფონდები და აქტივები. ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა მოლაპარაკებების განმავლობაში ორმხრივად შეთანხმდებიან ამ ფონდების განთავისუფლებასთან დაკავშირებულ პროცედურებზე. ასეთი ფონდები, მიუხედავად იმისა, დარჩება თუ არა თავდაპირველ ანგარიშზე, სრულად უნდა იყოს გამოყენებადი ირანის ისლამური რესპუბლიკის ცენტრალური ბანკის მიერ დანიშნული ნებისმიერი საბოლოო ბენეფიციარისთვის გადასახდელად. ამერიკის შეერთებული შტატები იღებს ვალდებულებას, შესაბამისად გასცეს ყველა საჭირო ლიცენზია და ნებართვა.

12 - ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა თანხმდებიან, რომ შეიქმნება აღმასრულებელი მექანიზმი ამ მემორანდუმის წარმატებული განხორციელებისა და საბოლოო შეთანხმების სამომავლო შესრულების მონიტორინგისთვის.

13 - ამ მემორანდუმზე ხელმოწერის შემდეგ, ამავე მემორანდუმის 1-ელი, მე-4, მე-5, მე-10 და მე-11 პუნქტების განხორციელების დაწყებისა და ამ ზომების უწყვეტი შესრულების პირობით, ამერიკის შეერთებული შტატები და ირანის ისლამური რესპუბლიკა დაიწყებენ მოლაპარაკებებს საბოლოო შეთანხმებაზე ექსკლუზიურად სხვა პუნქტებთან დაკავშირებით.

14 - საბოლოო შეთანხმება დამტკიცებული იქნება გაეროს უშიშროების საბჭოს სავალდებულო რეზოლუციით.