როგორ ინარჩუნებენ ქართული ენის კავშირს ბავშვები, რომლებიც საქართველოში არასდროს უცხოვრიათ

ბავშვისთვის ენა მხოლოდ სიტყვები და გრამატიკა არ არის. ეს არის ენა, რომელზეც მშობელი ელაპარაკება, სიმღერა, რომელსაც ძილის წინ უსმენს, ზღაპარი, რომელსაც სახლში უყვებიან და მოგონებები, რომლებიც მასთან ერთად იზრდება. თუმცა, როცა ბავშვი საქართველოში არ ცხოვრობს, ქართული ენა მისი ყოველდღიურობის მხოლოდ ნაწილი ხდება, რადგან სკოლა, მეგობრები და გარემო, სადაც ის ყოველდღიურად ცხოვრობს, ხშირად სხვა ენაზეა.

საზღვარგარეთ მცხოვრები ქართველი ოჯახებისთვის ერთ-ერთი გამოწვევა სწორედ ის არის თუ როგორ შეუნარჩუნონ შვილებს ქართულ ენასთან რეგულარული კავშირი მაშინ, როდესაც მათი ყოველდღიური გარემო და კომუნიკაცია ძირითადად სხვა ენაზეა.

ამისთვის მშობლები ხშირად ცდილობენ, ქართული ბავშვის ყოველდღიურობაში სხვადასხვა სახით შეიტანონ. ეს შეიძლება იყოს ოჯახში ქართულად საუბარი, ქართული წიგნების კითხვა, მუსიკისა და ზღაპრების მოსმენა ან ისეთი პატარა რიტუალების შექმნა, რომლებიც ბავშვს ქართულ ენასთან ყოველდღიურად აკავშირებს.

ხშირად ეს უბრალო მომენტებია - დილით მშობელთან ქართულად საუბარი, ბებია-ბაბუასთან ვიდეოზარი, ქართული ზღაპრის მოსმენა ან ძილის წინ საყვარელი სიმღერის ჩართვა. სწორედ ასეთი პატარა, ყოველდღიური რიტუალები ეხმარება ბავშვს, ქართული ენა მის ყოველდღიურობაში შეინარჩუნოს და მასთან კავშირი ბუნებრივად გააგრძელოს.

სწორედ ასეთ ყოველდღიურობაზე გვიყვება საქართველოს ბანკის კამპანიის ვიდეოც, რომელიც იტალიაში მცხოვრები ქართველი ბავშვის ერთ ჩვეულებრივ დღეს ასახავს. დილიდან ის სკოლაში მიდის, შემდეგ მეგობრებს ხვდება და დღის უმეტეს ნაწილს იტალიურენოვან გარემოში ატარებს. საღამოს კი სახლში ბრუნდება და ძილის წინ ქართული იავნანას უსმენს.

https://www.facebook.com/reel/1067880882571670

სწორედ ამ იდეას ეფუძნება საქართველოს ბანკის საგანმანათლებლო პროექტი „იავნანა - ქართული ენის პირველი გაკვეთილი“, რომლის მიზანია, საზღვარგარეთ მცხოვრები ქართველი ბავშვებისთვის ქართული ენა მათი ყოველდღიურობის ბუნებრივ ნაწილად დარჩეს და მასთან კავშირი შენარჩუნდეს.

პროექტის ფარგლებში შექმნილ იავნანას ახალ ვერსიებში მარტივი სიტყვები და ფრაზები თავდაპირველად ბავშვისთვის ნაცნობ ენაზე, შემდეგ კი ქართულად ჟღერს. ამ გზით ქართული სიტყვები მათთვის უკვე ნაცნობ მნიშვნელობებსა და გამოცდილებას უკავშირდება.

პროექტი ამ ეტაპზე ინგლისურ, იტალიურ და ბერძნულ ენებზე შეიქმნა - იმ გარემოს გათვალისწინებით, სადაც ბევრი ქართველი ოჯახი ცხოვრობს. იავნანას მოსმენა უკვე შესაძლებელია YouTube-ზე და SoundCloud-ზე.

საზღვარგარეთ დაბადებული ბავშვებისთვის ქართულ ენასთან კავშირი ხშირად სწორედ ასეთი პატარა გამოცდილებებისგან იქმნება - ოჯახისგან, ნაცნობი სიტყვებისგან, ისტორიებისგან, მუსიკისგან და იმ რიტუალებისგან, რომლებიც ქართულ ენას მის ყოველდღიურობაში აცოცხლებს.

ზოგჯერ კი ამ კავშირის შესანარჩუნებლად ერთი ნაცნობი იავნანას მოსმენაც საკმარისია.