ტრამპის შესაძლო საპასუხო ნაბიჯების შიშით, ევროპა NATO-ზე ზეწოლის გაძლიერებისთვის ემზადება

ევროპის ქვეყნები აშშ-ის პრეზიდენტის შესაძლო საპასუხო ნაბიჯებისთვის ემზადებიან. დიპლომატების შეფასებით, რესპუბლიკელების საარჩევნო მარცხმა შესაძლოა დონალდ ტრამპს უბიძგოს, კიდევ უფრო გაამკაცროს პოზიცია NATO-ს მიმართ, შეამციროს ევროპაში ამერიკული სამხედრო კონტინგენტი და შეზღუდოს ალიანსის დაფინანსება.

ბრიუსელში NATO-ს წევრი ქვეყნები აშშ-ში 3 ნოემბერს დაგეგმილი შუალედური არჩევნების შესაძლო შედეგებზე და მათ გავლენაზე ალიანსის მომავალზე შეშფოთებულნი არიან. გამოცემა POLITICO-სთან საუბრისას ხუთმა ევროპელმა დიპლომატმა განაცხადა, რომ რესპუბლიკელების დამარცხებამ შესაძლოა დონალდ ტრამპის მხრიდან NATO-ს წინააღმდეგ მიმართული პოლიტიკური და სამხედრო ნაბიჯები გააძლიეროს.

დიპლომატების შეფასებით, თუ არჩევნების შედეგად დემოკრატები წარმომადგენელთა პალატაში უმრავლესობას მოიპოვებენ და შესაძლოა სენატშიც გაიმარჯვონ, ტრამპს საშინაო პოლიტიკის მიმართულებით მოქმედების თავისუფლება შეეზღუდება. ასეთ ვითარებაში პრეზიდენტმა შესაძლოა ყურადღება საგარეო პოლიტიკაზე გადაიტანოს, სადაც მას გადაწყვეტილებების მიღების შედარებით ფართო შესაძლებლობები აქვს.

ევროპელი მოკავშირეების ერთ-ერთი მთავარი შიშია, რომ ტრამპმა შესაძლოა ევროპიდან დამატებით ათასობით ამერიკელი სამხედრო გაიყვანოს. ერთ-ერთი მაღალი რანგის ევროპელი თავდაცვის წარმომადგენლის განცხადებით, პრეზიდენტების პოლიტიკური დასუსტების პერიოდში ხშირად შეინიშნება საგარეო პოლიტიკაში უფრო აქტიური და ზოგჯერ რისკიანი ნაბიჯების გადადგმის ტენდენცია. მისი თქმით, NATO-ზე თავდასხმა ტრამპის პოლიტიკური ხედვის ერთ-ერთი მუდმივი ნაწილია.

თეთრი სახლის პრესსამსახურის წარმომადგენელმა ოლივია უელსმა POLITICO-სთან საუბრისას განაცხადა, რომ დონალდ ტრამპმა NATO-სთვის იმაზე მეტი გააკეთა, ვიდრე ნებისმიერმა სხვა ლიდერმა. მისივე თქმით, პრეზიდენტის ადმინისტრაცია მოკავშირეებისგან თავდაცვის ხარჯების ზრდას მოითხოვს და მიიჩნევს, რომ ევროპულმა ქვეყნებმა ალიანსის უსაფრთხოებაში მეტი პასუხისმგებლობა უნდა აიღონ.

უელსმა ასევე აღნიშნა, რომ ტრამპი უკმაყოფილოა NATO-ს მოკავშირეების პოზიციით ირანთან ომის საკითხში და ამერიკის ინტერესების დაცვას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ გააგრძელებს.

ამერიკული სამხედრო ყოფნა ევროპაში კითხვის ნიშნის ქვეშ

ევროპელი დიპლომატების განსაკუთრებული ყურადღების ცენტრშია აშშ-ის სამხედრო ძალების ევროპაში განლაგების გადასინჯვის პროცესი, რომლის დასრულებაც დეკემბრისთვის არის მოსალოდნელი.

მათი შეფასებით, თუ რესპუბლიკელები შუალედურ არჩევნებში მნიშვნელოვან მარცხს განიცდიან, ტრამპმა შესაძლოა ევროპიდან ამერიკული სამხედრო ძალების გაყვანის მასშტაბი გაზარდოს. ასეთი გადაწყვეტილება მას საკუთარი პოლიტიკური მხარდამჭერების, განსაკუთრებით კი მოძრაობა MAGA-ს წარმომადგენლების წინაშე, საგარეო პოლიტიკურ წარმატებად შეეძლება წარმოაჩინოს.

არსებობს კიდევ ერთი სცენარიც: ტრამპმა შესაძლოა ევროპაში ამერიკული სამხედრო ყოფნის შენარჩუნება უკრაინაში ომის დასრულების საკითხს დაუკავშიროს და მოკავშირეებს აშშ-ის მიერ მხარდაჭერილი სამშვიდობო შეთანხმების მიღება მოსთხოვოს.

NATO-ს ყოფილი წარმომადგენლისა და სამეფო გაერთიანებული სერვისების ინსტიტუტის (RUSI) მკვლევრის, ოანა ლუნგესკუს შეფასებით, არსებობს რისკი, რომ ევროპაში ამერიკული სამხედრო ძალების განლაგება, უკრაინის საკითხი და მთლიანად ევროპის უსაფრთხოების არქიტექტურა რუსეთთან უფრო ფართო შეთანხმების ნაწილად იქცეს.

მისი თქმით, ასეთმა განვითარებამ შესაძლოა ევროპის უსაფრთხოებისთვის უკიდურესად სახიფათო ვითარება შექმნას.

დაფინანსება და უკრაინის სამხედრო მხარდაჭერა

ევროპელი დიპლომატები შიშობენ, რომ ტრამპმა შესაძლოა NATO-ს საერთო ბიუჯეტში აშშ-ის ფინანსური კონტრიბუციაც შეამციროს. გარდა ამისა, ვაშინგტონმა შესაძლოა შეზღუდოს PURL-ის პროგრამა, რომელიც NATO-ს მხარდაჭერით უკრაინისთვის ამერიკული შეიარაღების შესყიდვას ითვალისწინებს.

დიპლომატების შეფასებით, აშშ-სა და რუსეთს შორის ურთიერთობების კიდევ უფრო დაახლოებამაც შესაძლოა ალიანსის შიგნით არსებული უთანხმოებები გააღრმაოს.

ამასთან, არჩევნების შესაძლო შედეგებმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს პენტაგონის ხელმძღვანელობაზეც. თავდაცვის მდივანი პიტ ჰეგსეტი კონგრესში კრიტიკის ობიექტი გახდა მას შემდეგ, რაც კანონმდებლებს თავდაცვის ბიუჯეტისა და სამხედრო ოპერაციების შესახებ რეგულარული ინფორმაციის მიწოდებაზე უარი უთხრა.

დემოკრატების მიერ კონგრესზე კონტროლის მოპოვების შემთხვევაში ჰეგსეტს შესაძლოა დამატებითი გამოძიებებისა და მოსმენების ჩატარება მოუხდეს. კანონმდებლების ყურადღების ცენტრში შეიძლება მოექცეს გენერლებისა და ადმირალების თანამდებობებიდან გათავისუფლების გადაწყვეტილებები, ასევე ირანთან ომის მიმდინარეობა.

თუ ჰეგსეტი თანამდებობას დატოვებს, პენტაგონში გარდამავალმა პერიოდმა შესაძლოა ევროპიდან ამერიკული ჯარების გაყვანის შესახებ გადაწყვეტილებები რამდენიმე კვირით ან თვითაც გადადოს.