28 მაისს პარლამენტში განათლების მინისტრის ინტერპელაცია გაიმართება - რა კითხვებზე უპასუხებს?
BM.GE|bm.ge
28 მაისს პარლამენტში, ინტერპელაციის წესით, განათლების, მეცნიერებისა და ახალგაზრდობის მინისტრს, გივი მიქანაძეს მოუსმენენ. ამის შესახებ პარლამენტის თავმჯდომარემ, შალვა პაპუაშვილმა ბიუროს დღევანდელ სხდომაზე განაცხადა.
საკანონმდებლო ორგანოში განათლების მინისტრის დაბარება ფრაქციამ „საქართველოსთვის“ მოითხოვა და 44 კითხვა გაუგზავნა.
დეპუტატების კითხვები, რომლებიც მინისტრს წერილობით უკვე გადაეგზავნა, განათლების სფეროში არსებულ რამდენიმე საკვანძო საკითხს ეხება. კერძოდ, ოპოზიციური ფრაქციის წევრები გივი მიქანაძისგან პასუხებს ელიან შემდეგ თემებზე.
აქ მოცემულია თქვენ მიერ მოწოდებული კითხვები, სტრუქტურირებული და ორგანიზებული მკაფიო ქვეთავებად და პუნქტებად, საპარლამენტო ინტერპელაციის ოფიციალური ფორმატის შესაბამისად:
უმაღლესი განათლება
დაფინანსების პოლიტიკა და საბიუჯეტო გათვლები
• წარმოადგინეთ რეფორმის ფარგლებში დაფინანსების ახალი წესი, მოდელი და მეთოდის არსი.
• წარმოადგინეთ 1 სტუდენტის ფინანსური ნორმატივის (განფასების) მეთოდოლოგია სფეროებისა, ქვესფეროებისა და პროგრამების მიხედვით.
• წარმოადგინეთ შემდეგი აკადემიური პერსონალის: წამყვანი პროფესორის, ასოცირებული პროფესორის, ასისტენტ-პროფესორის, ასისტენტის, უფროსი მასწავლებლისა და მასწავლებლის საათობრივი დატვირთვის ნორმატივები, სრული და არასრული დატვირთვის განაკვეთები.
• წარმოადგინეთ დასახელებული აკადემიური პერსონალის 1 საათის ღირებულება სფეროებისა და ქვესფეროების მიხედვით.
წარმოადგინეთ პროგრამის ღირებულებიდან გამომდინარე ხელფასის ოდენობა შესაბამისი კრიტერიუმების მიხედვით.
• წარმოადგინეთ ადმინისტრაციის თანამშრომელთა საშტატო ნუსხა და თანამდებობრივი სარგოები: რამდენი პროცენტის მომატება ხდება არსებულ ხელფასზე?
• რა თანხის მოთხოვნას გეგმავს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო 2027 წლის ბიუჯეტისთვის? 2026 წლის ბიუჯეტში უმაღლესი განათლებისთვის გამოყოფილია დაახლოებით 650 მილიონი ლარი, საიდანაც 470 მილიონი უნივერსიტეტების საკუთარი შემოსავალია. თუ სწავლება უფასო ხდება, სახელმწიფო უნივერსიტეტები დაკარგავენ საკუთარი შემოსავლის დიდ ნაწილს. აქვს თუ არა სამინისტროს გაანგარიშებული, 2027-2029 წლების მიხედვით, შემოსავლის რა ნაწილს დაკარგავენ სახელმწიფო უნივერსიტეტები და გეგმავს თუ არა ამ დანაკარგის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ანაზღაურებას? გქონდათ თუ არა ამ თემაზე კონსულტაციები ფინანსთა სამინისტროსთან?
აბიტურიენტთა ცნობარი და საინფორმაციო ხარვეზები
• რატომ არ არის დაგვიანებით გამოქვეყნებულ აბიტურიენტთა ცნობარში პროგრამებზე მითითებული კრედიტები, კერძოდ 240 და 180 კრედიტების განაწილება? წარმოადგინეთ დასაბუთებული პასუხი.
• რატომ არ არის აბიტურიენტთა ცნობარში მითითებული 1 სტუდენტის ფინანსური ნორმატივი (განფასების მეთოდოლოგია) პროგრამების, სფეროებისა და ქვესფეროების მიხედვით?
უნივერსიტეტების რესურსების ოპტიმიზაცია და სტუდენტთა უფლებები (სტუ და სსუ)
• რა საფუძვლით მოიხმარს სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის (სტუ) ადამიანურ, სასწავლო, ინფრასტრუქტურულ და ლაბორატორიულ რესურსებს?
• რა მდგომარეობაშია საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის აგრარული მეცნიერებების აკრედიტებული პროგრამები ერთი უნივერსიტეტიდან მეორე უნივერსიტეტში გადაცემის შემდეგ? საფრთხე ექმნება თუ არა ამ მიმართულებით აკრედიტებული პროგრამების განხორციელებას რესურსების შემცირების შემდეგ, რომელიც ემსახურება 5300 სტუდენტს (აქედან 2800 აქტიური და 2500 სტატუსშეჩერებული სტუდენტი)?
• რატომ და რის საფუძველზე უზღუდავთ იძულების წესით საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტს აგრარული მიმართულების ფაკულტეტებზე სტუდენტთა მიღებას და იგივე უფლებას ანიჭებთ სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტს, რომელიც ვერ აკმაყოფილებს ავტორიზაცია-აკრედიტაციის ვერცერთ სტანდარტს აგრარული მეცნიერების სწავლების მიმართულებით?
• რატომ და რის საფუძველზე აიძულებთ სტუდენტებს რეგისტრაციის დასრულების შემდეგ (11.05.2026) უკვე არჩეული უნივერსიტეტის (სტუ) იძულების წესით შეცვლას სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტით? ხომ არ უზღუდავთ ამით აბიტურიენტებს არჩევანის თავისუფლებას?
საკადრო პოლიტიკა და ოპტიმიზაცია
• დაგვისახელეთ, რამდენი პროგრამა გააუქმეთ და გაუქმებულ პროგრამებში დასაქმებული პროფესორ-მასწავლებლების, ფაკულტეტებისა და უნივერსიტეტების ადმინისტრაციული და ტექნიკური თანამშრომლების რაოდენობა (როგორც ინდივიდუალური უნივერსიტეტების მიხედვით, ისე ჯამურად).
• დაგვისახელეთ, რამდენი პროგრამა გამოაცხადეთ მილევად რეჟიმში და აქედან გამომდინარე, პროფესორ-მასწავლებლების, ფაკულტეტების დეკანატების, უნივერსიტეტების ადმინისტრაციებისა და ტექნიკური თანამშრომლების რიცხვი უნივერსიტეტების მიხედვით (ინდივიდუალურად და საერთო ჯამში).
• დაგვისახელეთ, რამდენი პროფესორ-მასწავლებელი, ფაკულტეტების დეკანატების და ადმინისტრაციის თანამშრომელი მოჰყვება შემცირებაში 2026 წლის ზაფხულში, საბაკალავრო (4-დან 3 წლამდე) და სამაგისტრო (2-დან 1 წლამდე) პროგრამების ხანგრძლივობის შემცირების საფუძველზე?
• რა რაოდენობის აკადემიური და ადმინისტრაციული პერსონალის შემცირება იგეგმება 3 წლის მანძილზე (2026, 2027, 2028 წლებში) 5 ეტაპად, მცოცავი რეჟიმით (2026 წლის გაზაფხულის სემესტრის, 2026-2027 სასწავლო წლის I და II სემესტრის, 2027-2028 სასწავლო წლის I და II სემესტრის დასრულების შემდეგ)? თვლით თუ არა, რომ დროში გაწელილი ასეთი შემცირებები ლახავს აკადემიური პერსონალის ღირსებას და არღვევს ადამიანის შრომით უფლებებს? როგორ ფიქრობთ, ყოველი სემესტრის შემდეგ შემცირებული საშტატო განაკვეთებით, შემცირებული ხელფასებითა და უმოტივაციო პროფესორ-მასწავლებლებით ასწევთ განათლების ხარისხს?
• სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დევნილი თანამშრომლები და საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის თანამშრომლები, რომელთა მიერაცაა შექმნილი ეს პროგრამები, იძულებულნი არიან თანაბარ პირობებში მიიღონ მონაწილეობა აკადემიური პერსონალის კონკურსში. მიგაჩნიათ თუ არა ეს პრინციპი სამართლიანად? გარდა ამისა, რის საფუძველზე ართმევთ მრავალწლიანი ისტორიის მქონე ფაკულტეტს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტს?
• წარმოადგინეთ აკადემიური და ადმინისტრაციული პერსონალის გადანაწილებისა და დასაქმების გეგმა, რომელთა გათავისუფლებაც მოხდა ან მოხდება პროგრამების გაუქმების, კვოტების შემცირების, სასწავლო წლების შემცირებისა და პროგრამების სხვა უნივერსიტეტში გადატანის გამო. ასევე, წარმოგვიდგინეთ გეგმა, თუ როგორ ნაწილდება აკადემიური პერსონალი პრინციპით „ერთი ქალაქი - ერთი ფაკულტეტი“ და რა კრიტერიუმებით მოხდება პერსონალის შერჩევა მიმართულებების მიხედვით.
ინფრასტრუქტურა და მატერიალური აქტივები
• რომელი უმაღლესი სასწავლებლების ბალანსზე არსებული კორპუსებისა და მიწის ნაკვეთების ჩამორთმევა იგეგმება პირველ და მომდევნო ეტაპებზე? წარმოადგინეთ დროში გაწერილი გეგმა და ნუსხა.
• უმაღლესი სასწავლებლებისა და კვლევითი ინსტიტუტების რომელი შენობებია საქართველოს მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები? წარმოადგინეთ ნუსხა.
• ითვალისწინებთ თუ არა, რომ 2028-2029 სასწავლო წლის გაორმაგებული კვოტების დროს საჭირო გახდება ის შენობები, რომელთა ჩამორთმევას და განაწილებას ახლა აჩქარებთ? რა გეგმა გაქვთ ამ მიმართულებით?
• რატომ გახსენით უშიშროების აკადემია სტუ-ს მუსხელიშვილის სახელობის გამოთვლითი მათემატიკის ინსტიტუტის შენობაში? რა მიზანს ემსახურება პოლიციის, უშიშროებისა და დიპლომატიური აკადემიების გახსნა? რა გეგმა გაქვთ და რომელ შენობაში ხსნით დიპლომატიურ აკადემიას?
კრედიტების ანალიზი და მისაღები კვოტები
• რამდენი პროგრამა იყო უმაღლეს სასწავლებლებში რეფორმამდე, რამდენი გაუქმდა და რამდენი გადავიდა მილევად რეჟიმში?
• რის საფუძველზე განისაზღვრა, თუ რომელი პროგრამები უნდა დარჩეს 240 (საბაკალავრო) / 120 (სამაგისტრო) კრედიტიანი და რომელი პროგრამების ხანგრძლივობა უნდა შემცირდეს 180 / 60+60 კრედიტამდე? (ვინაიდან დარგის ექსპერტებთან და დარგობრივ საბჭოებთან მსგავსი განხილვა არ ყოფილა). წარმოგვიდგინეთ კრიტერიუმები, რომელთა მიხედვითაც განისაზღვრა ეს ცვლილებები და აგრეთვე იმ ქვეყნების საერთაშორისო გამოცდილების ანალიზი, სადაც სამაგისტრო პროგრამები 60+60 მოდელით ხორციელდება.
• სამაგისტრო საფეხურზე 43%-ით არის შემცირებული სტუდენტთა მისაღები კვოტა. მოხდა თუ არა კვოტების განსაზღვრის დროს შრომის ბაზრის ანალიზის შედეგების გამოყენება? თუ არა, რის საფუძველზე განისაზღვრა ისინი?
რეფორმის კონცეფცია და ჩართულობა
• დაგვისახელეთ მკვლევარებისა და ექსპერტების სახელები და გვარები, რომლებიც ჩართულები იყვნენ რეფორმის კონცეფციის შექმნაში, განხილვასა და შეფასებაში; წარმოგვიდგინეთ მათი მოსაზრებები. ასევე, არის თუ არა ჩართული პროცესში „საგანმანათლებლო კვლევების ეროვნული ცენტრი“, რა როლს ასრულებს და არის თუ არა ხელმისაწვდომი მათ მიერ ჩატარებული კვლევითი სამუშაო (თუ კი, სად)?
• ჩამოგვითვალეთ რეფორმის კონცეფციის შემუშავების პროცესში (კონცეფციის გამოქვეყნებამდე და საკანონმდებლო ინიციატივების პარლამენტში წარდგენამდე) რომელ დაინტერესებულ მხარეებთან (პროფესორები, ადმინისტრაცია, სტუდენტები, აბიტურიენტები, მშობლები, მასწავლებლები) ჩატარდა შეხვედრები და კონსულტაციები და კონკრეტულად როდის?
• ჩამოგვითვალეთ და გაგვაცანით არსებული კვლევები, შეფასებები და პოლიტიკის ანალიზის დოკუმენტები, რომლებსაც დაეყრდნო რეფორმის კონცეფცია.
• რეფორმის კონცეფციის შემუშავების პროცესში იყო თუ არა გათვალისწინებული/გაანალიზებული საერთაშორისო გამოცდილება როგორც ზოგადი, ისე უმაღლესი განათლების მიმართულებით? ასეთის არსებობის შემთხვევაში, დაგვისახელეთ კონკრეტული ქვეყნები.
უნივერსიტეტების გამტარუნარიანობა და ავტონომია
• ჩაატარეთ თუ არა თითოეულ სახელმწიფო უნივერსიტეტში პროგრამების, ადმინისტრაციული, ინფრასტრუქტურული და აკადემიური შესაძლებლობების ანალიზი მისაღები კვოტების დასადგენად? გარკვეულ პროგრამებზე მიღება 100%-ზე მეტითაა გაზრდილი (მაგ. თსუ-ს ბიზნესის ადმინისტრირებაზე 700-დან 1800-მდე, სამედიცინო უნივერსიტეტის მედიკოსის პროგრამაზე 200-დან 900-მდე). რა კრიტერიუმებით განისაზღვრა, რომ უნივერსიტეტებს შეუძლიათ ამ რაოდენობის სტუდენტებისთვის ხარისხიანი განათლების უზრუნველყოფა?
• წარმოგვიდგინეთ ანალიზი, თუ რას ეფუძნება 3-წლიან ბაკალავრიატზე გადასვლა სასკოლო წლების შემცირების ფონზე. რა გარანტიები არსებობს, რომ მოსწავლეებისა და სტუდენტების აკადემიური მიღწევები არ გაუარესდება?
• დაგვისახელეთ ქვეყანა, სადაც საწარმოთა უნარების მოთხოვნის კვლევას ეფუძნება კვოტირება უმაღლეს სასწავლებლებში. ამასთანავე, რატომ მოხდა კერძო უნივერსიტეტების კვოტების სრული იგნორირება ბაზრის კვლევის ანალიზისას და როგორ აისახება ეს საბოლოო შედეგზე?
• რეფორმამდე უნივერსიტეტები თავად იღებდნენ გადაწყვეტილებას პროგრამების, მიმართულებებისა და კვოტების განსაზღვრის თაობაზე. უმაღლესი განათლების კანონში შესული ცვლილებები უნივერსიტეტებს ართმევს ავტონომიას და ეწინააღმდეგება ხარისხის უზრუნველყოფის სტანდარტებს. აღნიშნული საკითხების ცენტრალიზებულად, მთავრობის მიერ განსაზღვრის შემთხვევაში, რა მექანიზმებით უზრუნველყოფს სახელმწიფო განათლების ხარისხს?
• წარმოგვიდგინეთ თქვენი ხედვა სახელმწიფო უნივერსიტეტებში საერთაშორისო სტუდენტების მიღების შეზღუდვასთან დაკავშირებით. აქვს თუ არა სამინისტროს გაანგარიშებული, მომავალ 4 წელიწადში რა ოდენობის შემოსავალს დაკარგავენ უნივერსიტეტები და როგორ აუნაზღაურებს მათ სახელმწიფო ამ დანაკარგს?
სტუდენტთა უფლებები და პოლიტიკური კონტექსტი
როგორია თქვენი, როგორც განათლების სისტემაზე პასუხისმგებელი და ამავდროულად პოლიტიკური თანამდებობის პირის შეფასება იმაზე, რომ მასიურად ხდება განათლების მისაღებად მისული სტუდენტების სასწავლებლებში დევნა, მათი ლექციებიდან გამოყვანა, სასწავლო პროცესს მოწყვეტა და ტროტუარზე დგომისთვის დაპატიმრება? მოგვახსენეთ თქვენი პოზიცია.
ზოგადი განათლება
ინფრასტრუქტურა, ხელფასები და შესყიდვები
• წარმოგვიდგინეთ თქვენი ხედვა ინფრასტრუქტურის მიმართულებით: რა ძირითადი გამოწვევები არსებობს და რა გეგმა გაქვთ ერთ-ერთი უმწვავესი პრობლემის — დანგრეული სკოლების საკითხის აღმოსაფხვრელად თქვენი კომპეტენციის ფარგლებში?
• წარმოგვიდგინეთ თქვენი ხედვა სკოლებში დასაქმებული პერსონალის სახელფასო პოლიტიკასთან დაკავშირებით: რა კონკრეტული გეგმა გაქვთ ამ მიმართულებით?
• გთხოვთ წარმოგვიდგინოთ სასკოლო ფორმებთან დაკავშირებით მიმდინარე მდგომარეობა. რა მექანიზმებით არის დაცული მოსახლეობა იმისგან, რომ 45 მილიონი ლარი, რომელიც გამარტივებული შესყიდვის გზით უნდა დაიხარჯოს სასკოლო ფორმებზე, კორუფციულად არ იქნება გამოყენებული? ზოგადი განათლების რეფორმა და საერთაშორისო პრაქტიკა
• განმარტეთ, ზოგადი განათლების რეფორმის კონცეფციის შემუშავებისას რომელი ქვეყნის გამოცდილება გაანალიზდა XII კლასის არასავალდებულოდ გავლის საკითხთან დაკავშირებით? ასევე, რომელი ქვეყნის გამოცდილებას ეფუძნება XI კლასში რეპეტიტორიუმის მიდგომის დანერგვა?
• განმარტეთ, რა რისკებს შეიცავს ზოგადი განათლების რეფორმა და რა შედეგების მიღებას ვარაუდობთ მისი განხორციელების ფარგლებში?
სახელმძღვანელოები და მასწავლებელთა კარიერული სქემა
• „ერთი სახელმძღვანელოს მიდგომის“ შემუშავებისას რა კრიტერიუმებით ხელმძღვანელობს სამინისტრო? როგორ და რა კრიტერიუმებით მოხდება ავტორთა შერჩევა? რამ განაპირობა ამ მიდგომის შემოღება, როცა განათლების ხარისხს სწორედ მრავალფეროვანი რესურსი უზრუნველყოფს? ხომ არ არის ეს მცდელობა განათლების სამინისტროს მხრიდან ისტორიის გადაწერის?
• რატომ არ ცვლით არაეფექტურ „მასწავლებლების პროფესიული განვითარებისა და კარიერული წინსვლის სქემას“ ახალი, თანამედროვე პროფესიული სქემით?
• მასწავლებლები, რომლებიც არ არიან საჯარო მოხელეები და აქამდე თავისუფლად შეეძლოთ ესწავლებინათ ორ ან მეტ სკოლაში პარალელურად, თქვენ მიერ განხორციელებული ცვლილებებით გახადეთ დირექტორის ნებაზე დამოკიდებული ყოველგვარი სამართლებრივი კრიტერიუმების გარეშე. რა მიზანმა განაპირობა ეს გადაწყვეტილება და რა კორუფციულ რისკებს ხედავთ იმაში, თუ მასწავლებელი თავის სამუშაო დროს ორ ან მეტ სკოლაში გადაანაწილებს?
ინტერპელაციის წესი პარლამენტის წევრთა ჯგუფს ან ფრაქციას საშუალებას აძლევს, კითხვებით მიმართოს მთავრობის წევრს, რომელიც ვალდებულია, აღნიშნულ კითხვებს პარლამენტის პლენარულ სხდომაზე პირადად უპასუხოს, რის შემდეგაც დებატები იმართება.
შეგახსენებთ, განათლების რეფორმასთან დაკავშირებით გასული წლის 26 ნოემბერს პარლამენტში ინტერპელაციის რეჟიმში ირაკლი კობახიძეს მოუსმინეს. მაშინ კითხვების ავტორი მმართველი პარტია იყო.
