ბრიტანელმა მეცნიერებმა AI-ის გამოყენებით პირველი უნივერსალური ვაქცინა შექმნეს

ბრიტანელ მკვლევართა ჯგუფმა, კემბრიჯისა და საუთჰემპტონის უნივერსიტეტების მეცნიერების ხელმძღვანელობით, პირველი ვაქცინა შექმნა, რომელიც მთლიანად ხელოვნური ინტელექტის (AI) მიერაა დაპროექტებული და ადამიანებზე გამოცდას გადის.

"ისეთი ვირუსები, როგორიცაა გრიპი, კორონავირუსები და ებოლას ჯგუფი, მუდმივად განიცდიან ევოლუციას. სანამ ვაქცინები ფართო მოხმარებაში ჩაეშვება, ისინი შესაძლოა ვირუსის ახალ ვარიანტებს ვეღარ ერგებოდეს. ამჟამინდელ, რეაქტიულ ვაქცინაციის სისტემას ამ ტემპისთვის ფეხის აწყობა უჭირს," - განაცხადა საუთჰემპტონის უნივერსიტეტის პროფესორმა და კვლევის მთავარმა გამომძიებელმა, სოლ ფოსტმა.

ბოლო წლებში ბეტაკორონავირუსით გამოწვეული არაერთი ეპიდემია დაფიქსირდა, რომელთაგან ყველაზე მასშტაბურმა COVID-19 პანდემია გამოიწვია. ამ ვირუსების უწყვეტმა ცირკულაციამ პათოგენების მუტაცია და ახალი ვარიანტების გაჩენა განაპირობა.

მეცნიერებმა ახალი ტიპის ვაქცინის შექმნა მას შემდეგ გადაწყვიტეს, რაც გააცნობიერეს ვაქცინების აუცილებლობა, რომლებიც როგორც არსებული, ისე მომავალი საშიში მუტაციებისგან უფრო ფართო დაცვას უზრუნველყოფენ.

"ჩვენ ვაქცინის შემუშავების პროცესი რეაქტიულიდან სამომავლო საფრთხეებისთვის მზადყოფნის ეტაპზე გადავიყვანეთ. დავძლიეთ ტრადიციული ვაქცინების პრობლემა, რომლებსაც შეზღუდული დაცვა აქვთ. ეს ნიშნავს, რომ შეგვიძლია, თავი დავაღწიოთ ადამიანებში მოცირკულირე ვირუსის ვარიანტების მუდმივი დევნისა და მათ დასაწევად ვაქცინების განახლების უწყვეტ ციკლს," - განაცხადა პროფესორმა ჯონათან ჰინიმ კემბრიჯის უნივერსიტეტის ვირუსული ზოონოზების ლაბორატორიიდან, რომელიც კვლევის სამეცნიერო ხელმძღვანელია.

ჰინიმ დასძინა, რომ უნივერსალური ვაქცინების ამ ახალმა კლასმა შესაძლოა პოტენციურად დაგვიცვას იმ ვირუსებისგანაც, რომლებიც ჯერ არ გამოვლენილა.

ამ ვაქცინის შესაქმნელად მკვლევრებმა სრულად AI-ის მიერ დაპროექტებული აქტიური კომპონენტი გამოიყენეს, რომელიც "სუპერანტიგენის" სახელითაა ცნობილი.

ის კომპიუტერულად დაპროექტებულ ცილას იყენებს, რომელიც სხვადასხვა კორონავირუსის საერთო მახასიათებლებს ბაძავს, ნაცვლად იმისა, რომ მიზანში მხოლოდ ერთი კონკრეტული შტამი ამოიღოს. ამას შეუძლია იმუნურ სისტემას ასწავლოს, თუ როგორ ებრძოლოს იმ პათოგენების ფართო სპექტრს, რომლებსაც ეს საბაზისო მახასიათებლები აქვთ.

კიდევ ერთი სიახლე ის არის, რომ ეს ვაქცინა ნემსს არ საჭიროებს. ის მიკროფლუიდური ჭავლის მეშვეობით შეჰყავთ, რომელიც ანტიგენს მაღალსიჩქარიანი სითხის ნაკადით პირდაპირ კანში უშვებს.

მკვლევრებმა აღნიშნეს, რომ შეყვანის ეს მეთოდი გლობალურ გამოყენებადობას ზრდის, რადგან ამცირებს საჭირო დოზის მოცულობას, აქრობს ბასრი ნარჩენების პრობლემას და აუმჯობესებს ვაქცინაციის მაჩვენებელს იქ, სადაც ნემსით ინექცია ბარიერს წარმოადგენს.

პირველი კვლევა მონაწილეთა მცირე რაოდენობას მოიცავდა და მიზნად ვაქცინის უსაფრთხოების, ამტანობის და გამოწვეული იმუნური რეაქციის შეფასებას ისახავდა.

როგორც მკვლევრებმა განაცხადეს, 2021 წლის დეკემბრიდან 2023 წლის სექტემბრამდე პერიოდში 39 მოხალისე აიცრა. ვაქცინა ოთხივე დოზის შემთხვევაში კარგად გადაიტანეს და უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული არანაირი მნიშვნელოვანი პრობლემა არ დაფიქსირებულა.

"ამ AI-ის მიერ შექმნილი სუპერანტიგენის კვლევის შთამბეჭდავი წარმატება წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს ნახტომს ჩვენს შესაძლებლობაში, უზრუნველვყოთ ფართო და ხანგრძლივი დაცვა ვირუსებისგან," - განაცხადა პროფესორმა მარიან ნაიტმა, დიდი ბრიტანეთის ჯანმრთელობისა და ზრუნვის კვლევის ეროვნული ინსტიტუტის (NIHR) სამეცნიერო დირექტორმა.

წარმატებული შედეგების შემდეგ, მკვლევრები ახლა კლინიკური კვლევების მეორე ფაზას დაიწყებენ. ამ ეტაპზე შეფასდება ვაქცინის უნარი, გამოიწვიოს იმუნური რეაქციები უფრო ფართო და მრავალფეროვან პოპულაციაში და დადასტურდეს, რომ ის წარმოქმნის ძლიერ, ფართო სპექტრის მქონე დამცავ იმუნიტეტს.