„საფრთხე მოდელირებითაც დადასტურებული იყო“ - რა წერია CENN-ის მიერ მომზადებულ თელავისხევის ჰიდროლოგიურ ანგარიშში?

კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელმა მდინარე თელავისხევის ზოგადი ჰიდროლოგიური ანგარიში 2020 წელს მოამზადა. 30-გვერდიანი ანგარიშში პრაქტიკულად ყველა ის ძირითადი რისკი იყო იდენტიფიცირებული, რომელიც 12 ივლისს რეალობად იქცა. დოკუმენტი მხოლოდ მდინარის აღწერით არ შემოიფარგლება, იგი კონკრეტულ საფრთხეებს, მიზეზებსა და პრევენციულ ღონისძიებებსაც ასახელებს.

კვლევის მიხედვით, თელავისხევი მცირე, მაგრამ სწრაფი რეაგირების მდინარეა. მისი წყალშემკრები აუზი მხოლოდ 5.08 კვ.კმ-ია, ამიტომ ინტენსიური ნალექის დროს წყლის დონე ძალიან მოკლე დროში იზრდება, რაც რეაგირების ფანჯარას მნიშვნელოვნად ამცირებს.

კვლევა ადასტურებს, რომ ტყის მდგომარეობა გადამწყვეტ გავლენას ახდენს ღვარცოფის მასშტაბზე. მოდელირების მიხედვით, თუ ტყე ნორმალურ მდგომარეობაშია, მაქსიმალური ხარჯი დაახლოებით 45.7 მ³/წმ-ია, ტყის გამოხშირების შემთხვევაში იზრდება 60.3 მ³/წმ-მდე (32%-ით), ხოლო ძლიერი დეგრადაციისას აღწევს 76.1 მ³/წმ-ს (67%-ით მეტი).

მთავარი პრობლემა ქალაქის მონაკვეთზე კალაპოტის შევიწროებაა. ავტორები მიუთითებენ, რომ ბეტონის ვიწრო ჯებირები, მილები, ხიდები და სხვა ინფრასტრუქტურა ქმნის ბარიერებს, სადაც ღვარცოფული მასა შეიძლება გაიჭედოს და შემდეგ კალაპოტიდან გადმოვიდეს.

მოდელირება პირდაპირ აჩვენებს, რომ ღვარცოფის შემთხვევაში მდინარის კალაპოტიდან გადმოსვლის ალბათობა მაღალია, განსაკუთრებით თელავის ურბანულ ნაწილში.

დოკუმენტში დასკვნის სახით ნათქვამი იყო, რომ მდინარე თელავისხევის კალაპოტში საჭიროა გატარდეს სხვადასხვა სახის ინფრასტრუქტურული სამუშაოები რომელიც ხელს შეუწყობს უსაფრთხოების სტანდარტების ამაღლებას. მათ შორის პირველ რიგში აუცილებელია მოხდეს მდინარის კალაპოტის ზედა ნაწილში არსებული ხერხეულიძის დამბის რეაბილიტაცია და კალაპოტის გასუფთავება უკვე მოტანილი ზედმეტი ნაშალი მასალისაგან, რომელიც საფრთხეს წარმოადგენს და დიდი რაოდენობით ნალექის მოსვლის შემთხვევაში შესაძლოა ღვარცოფულ ნაკადად გადაიქცეს.

ასევე სასურველია გარკვეულ ადგილებში ამაღლდეს ჯებირები და შეძლებისდაგვარად მდინარის კალაპოტიდან მოშორდეს ისეთი სახის ინფრასტრუქტურული ობიექტები, რომლებმაც შესაძლოა შემაკავებელი როლი შეასრულოს და არხი გაჭედოს. რაც მთავარია წყალშემკრები აუზის მდგრადობის შენარჩუნების მიზნით აუცილებელია აიკრძალოს ხე-ტყის მოპოვება, რაც შეამცირებს მეწყრული პროცესების განვითარების რისკებს და მოსული ნალექის მდინარეში ტრანსფორმაციის დროს მნიშვნელოვნად გაზრდის.