საქართველოში ერთწლიანი კულტურების სახნავ-სათესი მიწის ფართობი შემცირდა - აღწერის შედეგები

საქართველოს სტატისტიკის ეროვნულმა სამსახურმა (საქსტატი) 2024 წლის მოსახლეობისა და სასოფლო-სამეურნეო აღწერის ოფიციალური მონაცემები წარადგინა. კვლევამ, რომელიც 2024 წლის ბოლო კვარტალში ჩატარდა, ქვეყნის დემოგრაფიული სურათი და აგრარულ სექტორში მიწათსარგებლობის სტრუქტურული ცვლილებები ასახა.

სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის დინამიკა

აღწერის შედეგების მიხედვით, 2024 წლის 14 ნოემბრის მდგომარეობით, საქართველოს მუდმივი მოსახლეობის რიცხოვნობამ 3 929 581 კაცი შეადგინა. მონაცემები ქალაქისა და სოფლის მოსახლეობის გადანაწილების თვალსაზრისით მკვეთრ ურბანიზაციულ ტენდენციას აჩვენებს:

• სოფლის მოსახლეობა: 1 474 137 კაცი, რაც მთლიანი მოსახლეობის 37.5%-ს შეადგენს. • ქალაქის მოსახლეობა: 2 455 444 კაცი (მთლიანი მოსახლეობის 62.5%).

2014 წლის წინა აღწერასთან შედარებით, სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის რაოდენობა 7.4%-ით შემცირდა (კლებამ 117 044 კაცი შეადგინა), ხოლო საქალაქო დასახლებებში მცხოვრებთა რიცხვი 15.7%-ით გაიზარდა.

სასოფლო-სამეურნეო მიწები: ნათესი და ნარგავი ფართობები

2024 წლის 1 ოქტომბრის მდგომარეობით, ქვეყანაში სასოფლო-სამეურნეო მიწის საერთო ფართობი 809.1 ათას ჰექტარს შეადგენს. ბოლო ათწლეულში საგრძნობლად შეიცვალა მიწების კატეგორიების სტრუქტურა:

• სახნავი ფართობები: მეურნეობების სარგებლობაში არსებული სახნავი მიწის მოცულობა 325.2 ათას ჰექტარამდე შემცირდა, რაც 2014 წელთან შედარებით 13.8%-იან კლებას ნიშნავს. მთლიან სტრუქტურაში სახნავის წილი 47.9%-დან 40.2%-მდე დავიდა. • მრავალწლოვანი ნარგავები: პარალელურად, მკვეთრი ზრდა ფიქსირდება მრავალწლოვანი კულტურებით დაკავებულ მიწებზე. მათმა ფართობმა 176.0 ათას ჰექტარს მიაღწია, რაც 2014 წლის მაჩვენებელზე 60.6%-ით მეტია. მრავალწლოვანი ნარგავების წილი აგრარულ მიწებში 13.9%-იდან 21.8%-მდე გაიზარდა (მათ შორის წამყვანია ხეხილის ბაღები 93.1 ათასი ჰა-ით და ვენახები 59.9 ათასი ჰა-ით).

ერთწლიანი კულტურების ნათესი ფართობი

სახნავი მიწების საერთო კლების ფონზე, ერთწლიანი კულტურების ნათესებში ტრადიციული მარცვლეული კულტურები კვლავ ინარჩუნებენ ლიდერობას. თუმცა, ათწლიან ჭრილში კულტურათა უმეტესობის ფართობები შემცირებულია.

დიაგრამებისა და სტატისტიკის მიხედვით, ერთწლიანი კულტურების ნათესი ფართობები ასე ნაწილდება:

• სამარცვლე სიმინდი: 2024 წელი - 76.5 ათასი ჰა, კლება: 41.9 ათასი ჰა (-35.4%) • ხორბალი: 2024 წელი - 59.4 ათასი ჰა, ზრდა: 10.1 ათასი ჰა (+20.5%) • ქერი: 2024 წელი - 23.3 ათასი ჰა, კლება: 1.0 ათასი ჰა (-4.1%) • კარტოფილი: 2024 წელი - 15.3 ათასი ჰა, კლება: 4.7 ათასი ჰა (-23.5%) • ბოსტნეული: 2024 წელი - 12.3 ათასი ჰა, კლება: 12.0 ათასი ჰა (-49.4%) • პირუტყვის საკვები კულტურები: 2024 წელი - 10.2 ათასი ჰა, კლება: 0.8 ათასი ჰა (-7.3%) • მზესუმზირა: 2024 წელი - 6.3 ათასი ჰა, ზრდა: 4.9 ათასი ჰა (+350.0%) • ბაღჩეული კულტურები: 2024 წელი - 3.5 ათასი ჰა, ზრდა: 0.3 ათასი ჰა (+9.4%) • სხვა ერთწლიანი კულტურები: 2024 წელი - 6.3 ათასი ჰა, კლება: 2.8 ათასი ჰა (-30.8%)

ძირითადი ტენდენციები ერთწლიანებში:

სიმინდი კვლავ ყველაზე ფართოდ გავრცელებულ კულტურად რჩება (76.5 ათასი ჰა), მიუხედავად იმისა, რომ მისი ფართობი 2014 წელთან შედარებით მნიშვნელოვნად არის შემცირებული. ხორბალი ერთ-ერთი გამონაკლისია, რომლის ნათესი ფართობიც ათწლეულში გაიზარდა და 49.3 ათასიდან 59.4 ათას ჰექტარს მიაღწია. მნიშვნელოვანი კლება ფიქსირდება ბოსტნეულისა (ფართობი განახევრდა 12.3 ათას ჰა-მდე) და კარტოფილის ნათესებში. საგრძნობი პროცენტული ზრდა აჩვენა მზესუმზირამ, რომლის ფართობიც 1.4 ათასიდან 6.3 ათას ჰექტარამდე გაიზარდა.

აღწერის საბოლოო მონაცემები ადასტურებს, რომ ბოლო ათ წელიწადში საქართველოს სოფლის მეურნეობაში მიწათსარგებლობის სტრუქტურა მნიშვნელოვნად შეიცვალა. მიუხედავად ერთწლიანი კულტურების საერთო ფართობების შემცირებისა, სამარცვლე სიმინდი, ხორბალი და ქერი ქვეყნის აგრარულ სექტორში წამყვან პოზიციებს ინარჩუნებენ.